“Sanıkların telefonları olay saatinde ortak baz vermiş.” Bu cümle iddianamelerde ve bilirkişi raporlarında sık geçiyor ve çoğu zaman “birlikteydiler” diye okunuyor. Aşağıda ortak bazın teknik olarak neyi gösterdiğini, Yargıtay'ın bu bilgiyi nasıl kullandığını ve bir ortak baz tespitinin hangi sorularla sınandığını anlatıyoruz. Baz sütununun ne olduğunu ve dökümün nasıl okunduğunu HTS kaydı nedir yazısında anlattık.
Ortak baz kaydı neyi gösterir?
HTS dökümündeki baz bilgisi, iletişim sırasında telefona hizmet veren hücrenin kimliğidir. İki telefonun satırlarında aynı hücre görünüyorsa ikisi de o anda o hücrenin hizmet alanındadır. O kadar.
Hizmet alanının büyüklüğü sabit değil. Birleşik Krallık Adli Bilim Düzenleyicisi'nin hücre sitesi analizi kuralları üç örnek verir: bina içi bir hücre kullanıcının o binada olduğunu oldukça dar gösterir, yaklaşık 3 metre yükseklikteki bir sokak hücresi birkaç sokağa hizmet verir, kırsalda 60 metrelik bir direkteki makro hücre 10–20 km uzağa hizmet verebilir (FSR-C-135 §11.1.5). Aynı ortak baz, şehir merkezinde iki kişinin aynı caddede olduğunu, kırsalda ise aynı ilçede olduğunu düşündürür. Ayrıntısı baz istasyonu konum tespiti yazısında.
Aynı istasyon, aynı hücre, aynı adres: üç farklı ortaklık
| Ortaklık | Ne demek | Ne kadar daraltır |
|---|---|---|
| Aynı hücre | İki satırda aynı hücre kodu (LAC/CI, ECI) | En dar: aynı anten grubunun hizmet alanı |
| Aynı istasyon (direk) | Farklı hücre kodları, ama ikisi de aynı direkte | Daha geniş: direğin farklı yönlere bakan hücreleri; telefonlar direğin iki ayrı yanında olabilir |
| Aynı adres etiketi | Dökümde yalnızca istasyonun adı ya da adresi aynı | Belirsiz: adres bir mahalle ya da köy adı olabilir |
En yaygın düzende bir direkte her biri yaklaşık 120 derecelik bir yöne bakan üç hücre bulunur; sektörün kenarları keskin değildir (SWGDE 17-F-001). Raporda “aynı baz” deniyorsa hangisinin kastedildiğini sormak gerekir.
Zaman penceresi neden belirleyici?
Ortak baz bir eşleşmedir ve eşleşmenin anlamı, kabul edilen zaman farkına bağlıdır. Aynı dakika içinde aynı hücre ile aynı iki saat içinde aynı hücre çok farklı şeyler söyler. İki saatlik bir pencerede iki telefon aynı hücreden ayrı ayrı geçmiş olabilir. Bir otoyol hücresinde bu pencere, aynı yoldan yarım saat arayla geçen iki aracı “birlikte” gösterir.
Bir de satırların ne zaman oluştuğu var. Telefon açık ama kullanılmıyorken şebeke onun yerini hücre hücre izlemez; LTE standardına göre boştaki telefonun yeri yalnızca izleme alanı düzeyinde bilinir (3GPP TS 23.401 §4.3.5.2). Yani bir telefonda olay saatinde satır yoksa o saatte hangi hücrede olduğu dökümde yoktur. “Ortak baz yok” sonucu, telefonların ayrı yerlerde olduğunu da göstermez.
Yargıtay ortak baz bilgisini nasıl kullanıyor?
4. Ceza Dairesi, 9 Haziran 2026'da bir göçmen kaçakçılığı dosyasında sanığın diğerleriyle birlikte olup olmadığını araştırmak için kullanılan ve kullanılmış olabilecek numaraların tespitini, daraltılmış baz bilgisini ve sanığın telefonunun diğerleriyle aynı bazdan sinyal alıp almadığının belirlenmesini istedi; kararı bu eksikler yüzünden bozdu (E.2024/8165, K.2026/10936).
10. Ceza Dairesi ise 20 Nisan 2026'da iki sanığın telefonunun aynı bazdan sinyal aldığı bir dosyada mahkûmiyeti oy çokluğuyla onadı (E.2022/3725, K.2026/5363). Karşı oy, sanıklardan birinin MERNİS adresinin ortak sinyal alınan baza yakın olduğuna dikkat çekti. Bu itiraz, ortak baz analizinin en sık atlanan sorusunu gösteriyor: o hücre, telefonlardan biri için zaten olağan hücre mi?
Daraltılmış baz isteyen kararların listesini ve Ceza Genel Kurulu'nun 2026 kararını daraltılmış baz analizi yazısında topladık.
Sinyal bilgisi ne demek?
CMK m.135/1 dört tedbir sayar: dinleme, kayda alma, iletişimin tespiti ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, telefonun hangi bazdan sinyal verdiğinin belirlenmesini sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi saydı (E.2013/5-247, K.2015/60). Bu tedbir m.135/8'deki katalog suçlarla sınırlı. Konum sorusu bu yüzden hukuken de ayrı bir sorudur: dökümün hangi karara dayanarak geldiği, ortak baz tespitinin dosyada kullanılıp kullanılamayacağını etkileyebilir. Tedbirlerin farkını HTS kaydı hangi suçlarda istenir yazısında anlattık.
Bir ortak baz tespiti nasıl sınanır?
- Ortaklık hücre düzeyinde mi, direk ya da adres düzeyinde mi?
- Zaman farkı kaç dakika? Raporda pencere yazılı değilse sorulmalı.
- İki hattın aynı operatörde olup olmadığı. Farklı operatörlerde hücre kodları farklıdır; eşleştirme baz listesindeki koordinatlarla yapılmış olmalı.
- Hücrenin hizmet alanı. Operatörün baz listesinde koordinat ve anten yönü var mı, şebekede olay tarihinden sonra değişiklik yapılmış mı?
- Olağan hücreler. İki telefonun o hücreyi olaydan önceki ve sonraki haftalarda ne sıklıkta kullandığı. Ev, iş yeri ya da okul o hücredeyse ortaklık sıradandır.
- Karşı hattın hücresi. Birleştirilmiş tablolarda karşı tarafın baz sütunu incelenen telefona aitmiş gibi okunabilir.
- Saat dilimi. İki döküm farklı operatörden geldiyse saat referansları aynı mı? Biri UTC, diğeri Türkiye saatiyse üç saat arayla geçen iki telefon aynı anda görünür.
Bu soruların hangilerinin dosyadaki veriyle cevaplanabildiğini ve hangileri için operatörden ek bilgi gerektiğini baz istasyonu analizi incelememizde ayrı ayrı yazıyoruz.