Bu ilkeler hangi sayfalar için geçerli?
Bu ilkeler Bilgi Merkezi'ndeki makalelere, UDF rehberlerine, araç sayfalarındaki açıklamalara ve hizmet sayfalarında geçen kanun, karar ve teknik bilgiye uygulanır. Bir incelemenin nasıl yürüdüğü, delilin nasıl teslim alındığı ve raporun hangi bölümlerden oluştuğu ayrı bir konudur; onu çalışma ilkelerimiz anlatır.
Hangi kaynaklara dayanıyoruz?
Bir bilgiyi, onu çıkaran ya da resmî olarak yayımlayan kaynaktan doğrularız. Kaynak türüne göre nereye baktığımız ve neye dikkat ettiğimiz:
| Bilgi | Doğruladığımız kaynak | Dikkat ettiğimiz nokta |
|---|---|---|
| Kanun ve yönetmelik | mevzuat.gov.tr'deki güncel (konsolide) metin | Konsolide metin yeni bir değişikliği geç işleyebilir. Değişiklik Resmî Gazete'de yayımlanmış ama metne henüz işlenmemişse Resmî Gazete esas alınır. |
| Yargıtay kararı | karararama.yargitay.gov.tr'deki tam metin | Daire, esas ve karar numarası, tarih. Başka bir sitedeki özetten alıntı yapmayız. |
| Anayasa Mahkemesi kararı | Resmî Gazete'deki yayım | İptalin yürürlük tarihi, kararın yayım tarihinden sonra olabilir. |
| Teknik standart | RFC metni, NIST yayını, ISO/IEC standardının künyesi | ISO metinleri ücretlidir; standardın numarasını ve dayandığımız adımı açıkça yazarız. |
| Yazılım ve platform davranışı | Üreticinin resmî dokümantasyonu | Sürüm ve tarih. Bir uygulama davranışını haber vermeden değiştirebilir. |
| Blog, forum, haber, başka siteler | Yalnızca yol gösterir | Birincil kaynakla doğrulanmadan metne girmez. |
Birincil kaynakta doğrulayamadığımız bilgiyi yazmayız ya da doğrulanamadığını açıkça söyleriz. Somut bir örnek: Operatörlerin trafik verisini ne kadar sakladığı sorusunda kanun yalnızca bir aralık verir. Saklama süresi, bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmeliğe bırakılmıştır (5809 sayılı Kanun m.51/10). Bugün yürürlükte olan somut süreyi belirleyen düzenlemeyi birincil kaynakta doğrulayamadığımız için yazılarımızda “HTS kayıtları şu kadar yıl saklanır” gibi tek bir rakam vermeyiz; aralığı ve belirsizliği yazarız.
Kanun maddesini ve kararı nasıl anıyoruz?
- Madde ve fıkra numarasıyla. “HMK'ya göre” değil, “HMK m.293/2”. Okur maddeyi açıp aynı hükmü bulabilmeli; sayfanın kaynak listesinde mevzuat.gov.tr bağlantısı yer alır.
- Alıntı birebir. Madde metnini tırnak içinde verdiğimizde kelimesi kelimesine aktarırız. Maddeyi kendi cümlemizle anlattığımızda tırnak kullanmayız.
- Değişiklik ve iptal, tarihiyle ve her yerde. Bir hüküm değiştiyse ya da iptal edildiyse bunu maddenin anıldığı her sayfada yazarız. Örneğin CMK m.134, Anayasa Mahkemesinin 12.02.2026 tarihli, E.2023/128, K.2026/36 sayılı kararıyla iptal edildi; karar 25.05.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve iptal 25.02.2027'de yürürlüğe girecek. Bu maddeyi anan her yazıda iki tarih de geçer.
- Kararda künye ve bağlam. Yargıtay kararını tam metnini okumadan anmayız ve yalnızca o dosyada söyleneni aktarırız. Örneğin Yargıtay 9. Hukuk Dairesi uzman görüşünü, tarafın mahkemeye sunduğu belgeye bağlı beyanı olarak nitelemiştir (E.2022/2237, K.2022/3385, T.15.03.2022). Tek bir kararı “Yargıtay hep böyle karar verir” diye genellemeyiz; karşı yönde bir karar biliyorsak onu da anarız.
Teknik bilgi ile hukuki değerlendirme nasıl ayrılıyor?
Yazılarımız bir kaydın teknik olarak neyi gösterdiğini, neyi gösteremediğini ve hangi hatalarla yanlış okunduğunu anlatır. Bir bulgunun hukuki anlamını, delilin hukuka uygun elde edilip edilmediğini ya da davada izlenecek yolu değerlendirmez. Kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek avukatlara aittir (Avukatlık Kanunu m.35); nihai değerlendirme mahkemenindir. Bu ayrımı her sayfada bir kez ve açıkça yazarız.
Uygulamada bu, bazı cümleleri hiç kurmamak demektir:
| Yazmadığımız | Yerine yazdığımız |
|---|---|
| “Bu kayıt suçun işlendiğini kanıtlıyor.” | “Kayıt, telefonun o saatte bu hücreden hizmet aldığını gösterir; hücre içindeki yerini ve telefonu kimin kullandığını göstermez.” |
| “Mahkeme bu raporu esas alacaktır.” | “Uzman görüşü mahkemeyi bağlamaz; dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirilir.” |
| “IP adresinden faili bulduk.” | “IP adresi aboneliği gösterir; kullanıcıya ulaşmak için port, saniye hassasiyetinde zaman ve cihaz kayıtları gerekir.” |
| “Silinen bütün mesajlar geri gelir.” | “Kurtarma imkânı cihaza, işletim sistemine ve şifrelemeye bağlıdır.” |
Kendimizi bilirkişi diye tanıtmayız. Bilirkişiyi mahkeme ya da soruşturmada savcılık görevlendirir (HMK m.266, CMK m.63). Taraflar için hazırladığımız rapor uzman görüşü (HMK m.293) ya da bilimsel mütalaadır (CMK m.67/6); yazılarımızda da bu adları kullanırız.
Örneklerde hangi verileri kullanıyoruz?
Yazılardaki örnek kayıtlar, ekran çıktıları ve senaryolar kurgusaldır ve “Örnek:” ya da “Tipik bir durum:” diye başlar. Gerçek bir dosyadan, müşteriden ya da kişiden veri kullanmayız; gerçek bir olaymış gibi anlatılan vaka hikâyesi yazmayız.
- IP adresleri, dokümantasyon için ayrılmış
192.0.2.0/24,198.51.100.0/24ve203.0.113.0/24bloklarından seçilir (RFC 5737). Bu bloklar internette kullanılmamak üzere ayrılmıştır; örnekteki adres gerçek bir aboneye ait olamaz. - Alan adları
example.com,example.orggibi örnek kullanım için ayrılmış adlardır (RFC 2606). - Telefon numaraları
0 5xx xxx xx xxbiçimindedir; kimlik ve abone bilgileri maskelenir. - Sayı, oran ve süre yalnızca kaynağıyla yazılır. Kaynağını gösteremediğimiz bir istatistik vermeyiz.
Tarihler ne zaman değişiyor?
Makale ve rehberlerin başındaki “Güncellendi” tarihi, içerikte anlamı etkileyen bir değişiklik yapıldığında değişir: mevzuata ya da karara bağlı bir bilginin güncellenmesi, bir hatanın düzeltilmesi, yeni bir bölüm eklenmesi. Yazım hatası düzeltmek ya da sayfa tasarımını değiştirmek tarihi değiştirmez. Bir yazıyı yeniymiş gibi göstermek için tarihini ileri almayız.
Mevzuatta bir değişiklik olduğunda, o maddeyi anan yazıları gözden geçiririz. Değişiklik henüz yürürlüğe girmemişse, CMK m.134 iptalinde olduğu gibi, iki tarihi birlikte yazarız: kararın yayımlandığı tarih ve hükmün yürürlükten kalkacağı tarih.
Hata nasıl bildirilir, nasıl düzeltilir?
Bir yazıda hatalı ya da eskimiş bir bilgi gördüyseniz destek@md9.net adresine yazın. İşimizi hızlandıran üç bilgi:
- sayfanın adresi,
- hatalı olduğunu düşündüğünüz cümle,
- varsa dayandığınız kaynak: madde numarası, karar künyesi, RFC ya da üretici dokümanı.
Bildirimi birincil kaynakla karşılaştırırız. Hata doğrulanırsa metni düzeltiriz. Anlamı değiştiren düzeltmeleri, yani yanlış bir madde numarasını, tarihi ya da teknik açıklamayı, sayfanın sonunda tarihiyle ve neyin değiştiğini söyleyerek belirtiriz. Yazım hataları not düşülmeden düzeltilir. Bildirimde bulunan kişinin adını izni olmadan yayımlamayız. Bildirim bir hatadan çok yorum farkıysa, metni neden değiştirmediğimizi gerekçesiyle yanıtlarız.
Reklam, sponsorluk ve bağımsızlık
- Bu sitede reklam, sponsorlu içerik, ücretli bağlantı ya da satış ortaklığı (affiliate) bağlantısı yoktur. Bir ürünün ya da firmanın anılması için ödeme veya karşılık kabul etmeyiz.
- Bir yazılımı ya da platformu adıyla yalnızca anlatım gerektirdiğinde anarız.
- UDF Mobil (md9) bizim ürünümüzdür. UDF rehberlerinde onu “UDF Mobil (md9)” diye anarak bunu belli ederiz ve Adalet Bakanlığının ücretsiz UYAP Doküman Editörü ile tarayıcıda çalışan UDF görüntüleyici gibi seçenekleri de yazarız. UDF Mobil yalnızca iPhone için vardır ve UYAP ya da Adalet Bakanlığı ile bağlantılı değildir. Uygulamanın ücretsiz sürümü uygulama içinde reklam gösterir; bu reklamların sitedeki yazılarla ve yazıların içeriğiyle bir ilgisi yoktur.
- md9 bu yazıları aynı zamanda çalışma alanlarını tanıtmak için yayımlar; yazıların sonunda ilgili hizmet sayfalarına bağlantı ve bir iletişim kutusu bulunur. Bu, içeriği değiştirmez: bir teknik sınır hizmetimizi daha az çekici gösterse de yazılır. Silinen mesajların her durumda geri getirilemeyeceğini, baz istasyonu kaydının kesin konum göstermediğini bu yüzden açıkça yazıyoruz.
Yazıları kim hazırlıyor, kim sorumlu?
Yazılar kurum adına, “Hazırlayan: md9” imzasıyla yayımlanır ve yayımlanan her metnin doğruluğundan md9 sorumludur. Sitede kişi adlarının neden öne çıkmadığını hakkımızda sayfasında açıkladık; yasal bilgiler künyede. Taraflar için hazırlanan raporlarda durum farklıdır: bir uzman görüşü raporunda hazırlayan kişinin kimliği ve imzası bulunur, çünkü hâkim uzmanın duruşmada dinlenmesine karar verebilir (HMK m.293/2).