Dosyalarda “HTS ve baz kayıtları” çoğu zaman tek kalem gibi yazılır. Oysa ikisi farklı sorulara cevap verir ve farklı yerlerde susar. Bir HTS dökümünün sütunlarını HTS kaydı nedir yazısında, dökümde neyin görünüp neyin görünmediğini HTS kaydında ne çıkar yazısında anlattık.
HTS ile baz dökümü arasındaki fark nedir?
Fark, sorgunun nereden başladığındadır. HTS'de elde bir numara (ya da bir IMEI) vardır ve o hattın belirli tarihlerdeki iletişimi istenir. Baz dökümünde elde bir yer ve saat vardır; o yere hizmet veren baz istasyonu üzerinden o saatlerde iletişim kuran hatlar istenir. Tabloya PTS kaydını da ekledik, çünkü dosyalarda üçü sık sık yan yana geçer.
| Kayıt | Sorgu neyle başlar | Ne listeler | Nereden gelir | Neyi göstermez |
|---|---|---|---|---|
| HTS | Numara ya da IMEI ve tarih aralığı | O hattın arama, aranma, SMS ve veri satırları; zaman, süre, tipik olarak IMEI ve hücre | Operatör kaydı; kararla, BTK üzerinden | İçerik, telefonu kullanan kişi, iletişim olmayan anlardaki hücre |
| HTS'deki baz sütunu | HTS'nin her satırı | O satır anında hatta hizmet veren hücrenin kodu, çoğu zaman adresi | HTS'nin parçası; koordinat ve anten yönü operatörün baz listesinden | Telefonun noktası; aynı hücreyi kullanan diğer hatlar |
| Baz dökümü | Baz istasyonu ve saat aralığı | O aralıkta istasyon üzerinden iletişim kuran hatlar, arayan-aranan bilgisi, istenmişse abone kimliği | Operatör kaydı; kararla | İletişim kurmayan telefonlar; listedeki hattı kimin kullandığı |
| PTS kaydı | Plaka ya da kamera noktası ve saat | Aracın kameradan geçtiği an, yönü, fotoğrafı | Emniyet birimleri | Sürücü (fotoğraf elverişli değilse), kamera olmayan güzergâh |
Yargıtay kararlarında HTS'nin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'ndan, PTS kayıtlarının emniyet müdürlüğünden istendiği görülür (ör. 15. CD, E.2019/2012, K.2019/2762). md9 bu kayıtları temin etmez; dosyaya gelmiş olanları inceler.
HTS'deki baz bilgisi ile baz dökümü aynı şey mi?
Hayır. HTS'deki baz sütunu tek bir hattı izler ve yalnızca o hattın iletişim kurduğu anları gösterir. Baz dökümü bir istasyondan bakar ve o istasyonu kullanan başka hatları da getirir. “HTS baz kaydı” diye istenen şey çoğu zaman birincisidir: Yargıtay bozma kararlarında HTS kayıtlarının “baz istasyonu ve arama-aranma bilgilerini gösterir” biçimde getirtilmesini ister (2. CD, E.2021/3810, K.2022/16211).
Sütundaki kod bir hücre kimliğidir, adres değildir. Hangi adrese, koordinata ve anten yönüne karşılık geldiği operatörün baz listesinden okunur; liste dosyada yoksa harita da sağlam kurulamaz. Kodların nesle göre biçimini ve eşleştirmeyi baz istasyonu analizi sayfasında anlattık.
Baz dökümü nedir, Yargıtay nasıl nitelendirdi?
Baz dökümü, belirli bir baz istasyonu üzerinden belirli bir zaman diliminde iletişim kuran hatların arayan-aranan bilgisiyle, çoğu zaman abone kimliğiyle birlikte listelendiği operatör dökümüdür. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 15 Kasım 2011 tarihli kararına konu talep tipik bir örnek. Bir iş yerinde kasa çalınmış, fail bilinmiyordu. Savcılık, olay yerine hizmet veren baz istasyonundan olay günü 20.30 ile 21.15 arasında görüşme yapan herkesin arayan-aranan dökümünü, kimlik ve açık adres bilgileriyle istemiş; sulh ceza mahkemesi talebi kabul etmişti.
Genel Kurul iki şey söyledi. Bu tür bir döküm iletişimin tespitidir; dinleme ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesinden farklı olarak katalog suç sınırı yoktur, hırsızlık için de istenebilir. Öte yandan CMK m.135'teki tedbirler şüpheli ve sanık hakkında uygulanır. İstasyondan hizmet alan üçüncü kişiler bu sıfatı taşımadığı için onlar hakkında tespit kararı verilemezdi; itirazın reddine ilişkin karar bu gerekçeyle kanun yararına bozuldu (E.2011/6-140, K.2011/222). Karar oyçokluğuyla çıktı. Farklı görüş bildiren bir üye, bu işlemi iletişimin tespiti değil sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi saymıştı.
Karar, CMK m.135'in 2014'teki değişikliklerinden önceki metnine dayanıyor. Bugün iletişimin tespiti ayrı bir fıkrada düzenleniyor ve o fıkra da “şüpheli ve sanığın” iletişiminin tespitinden söz ediyor (m.135/6). Somut bir baz dökümünün bu çerçevede nasıl değerlendirileceği avukatın ve mahkemenin işidir; biz dökümün teknik olarak neyi gösterdiğine bakarız.
Baz dökümünde görünmek ne anlama gelir?
Listedeki hattın o aralıkta o istasyon üzerinden en az bir kez iletişim kurduğu anlamına gelir. Ötesi başka kayıt ister:
- Liste iletişim kuran hatlardan oluşur. Aynı saatte aynı yerde olup kimseyi aramayan, aranmayan bir telefon listeye girmez.
- Hücrenin hizmet alanı bina içinde tek bir yapı olabilir, kırsalda 60 metrelik bir direkte 10–20 km'ye uzanabilir (FSR-C-135 §11.1.5). Listedeki hat o alanın herhangi bir yerinde olabilir.
- Kalabalık yerlerde aynı istasyondan aynı anda çok sayıda telefon sinyal verir. Ceza Genel Kurulu, farklı kişilerin telefonlarının aynı baz kapsama alanında sinyal vermesini buluştuklarına delil saymadı (E.2013/5-247, K.2015/60).
Hattı kimin kullandığı da ayrı bir sorudur. Bir hırsızlık dosyasında suç saatinde olay yerindeki baz istasyonundan sinyal veren bir hat sanığa atfedilmiş, sanık bu hattı kullanmadığını söylemişti. Yargıtay, gerekirse bu hatla görüşen kişiler tanık olarak dinlenerek hattı fiilen kimin kullandığının belirlenmesini istedi ve hükmü bozdu (2. CD, E.2016/17154, K.2019/7579). Bir hücre kaydının konumu ne kadar daraltabildiğini baz istasyonu konum tespiti yazısında ayrıca ele aldık.
Daraltılmış baz nedir?
Dosyalarda ve Yargıtay kararlarında “daraltılmış baz” diye geçen çalışma, hücre bilgisini belirli hatlar için olay yerine ve saatine göre daraltarak inceler. Örneğin Yargıtay 4. Ceza Dairesi bir göçmen kaçakçılığı dosyasında, sanığın ve diğerlerinin kullandığı numaralar için daraltılmış baz istasyon bilgileri alınarak sanığın telefonunun olay günü diğerleriyle aynı baz istasyonundan sinyal alıp almadığının belirlenmesini istedi (E.2024/8165, K.2026/10936). Yöntemi ve kararlardaki örnekleri daraltılmış baz analizi yazısında topladık.
PTS kaydı nedir?
PTS, plaka tanıma sistemidir: yol üzerindeki kameraların geçen aracın plakasını ve geçiş anını kaydettiği sistem. Yargıtay kararlarında görüldüğü kadarıyla kayıt, aracın hangi saatte hangi istikametten hangi istikamete geçtiğini fotoğrafla gösterir. Bir dosyada kayıt, suçta kullanılan aracın 17 Haziran 2010'da saat 05.48'de geçişini gösteren bir fotoğraf içeriyordu.
PTS'nin gösterdiği şey araçtır. İçindekiler ancak fotoğraf elverirse görülür. Aynı dosyada başka bir günün fotoğrafı karanlık olduğu için teşhise uygun bulunmamış; Yargıtay, fotoğraftaki kişilerin sanıklar olup olmadığının uzman raporuyla belirlenmesini istedi (2. CD, E.2019/9524, K.2019/11388). Başka bir dosyada araçtakilerin kimliği ruhsat sahibinin teşhisine dayanıyordu. Yargıtay, PTS kayıtlarının sanıkların teşhise elverişli fotoğraflarıyla birlikte Polis Kriminal Laboratuvarı'na ya da Adli Tıp Kurumu'na gönderilip görüntü iyileştirme teknikleriyle incelenmesini istedi (17. CD, E.2019/13526, K.2019/16765). İyileştirmenin neyi geri getirip neyi getiremeyeceğini ses ve görüntü inceleme sayfasında anlattık.
HTS ve PTS kayıtları birlikte nasıl kullanılır?
Biri aracı, öteki telefonu bir zamana ve bir alana bağlar. Aynı kişiyi gösterdiklerinde birbirini destekler, çeliştiklerinde soru doğurur. Yargıtay'ın kararlarından örnekler:
- 2. CD, E.2021/3810, K.2022/16211
- İçinde kesilmiş kablolar bulunan kiralık bir araç. Daire, kira dönemi olan 24–27 Haziran 2014 için baz ve arama-aranma bilgilerini içeren HTS'nin getirtilmesini ve aracın o çevrede PTS tarafından tespit edilip edilmediğinin araştırılmasını istedi; bunlar araştırılmadan kurulan beraat hükmünü başka eksikliklerle birlikte bozdu.
- 2. CD, E.2019/9524, K.2019/11388
- PTS fotoğraflarının teşhisine ek olarak tanığın verdiği numaraların kime ait olduğunun bulunmasını, sanıkların telefonları için baz incelemesi yapılmasını ve aracın “GPRS bilgileri”yle birlikte olay yerleri ile baz adreslerinin yakınlığını krokide gösteren bir bilirkişi raporu alınmasını istedi.
- 17. CD, E.2019/13526, K.2019/16765
- PTS kayıtlarının yanında, sanıkların beyan ettiği numaraların HTS'si getirtilerek telefonlarının suç yerinde sinyal verip vermediğinin tespitini istedi.
- 7. CD, E.2025/5495, K.2025/12852
- PTS kameraları kaçak sigara taşıyan tırı ve ona eşlik eden taksiyi aynı gün 07.20 ile 08.38 arasında sırayla tespit etmişti; telefonlarda yapılan incelemede tır şoförüyle irtibat görülmüştü. Daire iki sanık hakkındaki beraati bozdu.
İki kaydı yan yana koyarken ilk iş saatleri karşılaştırmaktır. PTS kamerasının saati ile operatörün kayıt saati ayrı sistemlerde tutulur; aradaki farkı bilmeden 07.32'deki bir kamera geçişini 07.31'deki bir arama satırıyla eşleştirmek yanıltabilir. Saat referansı sorunlarını zaman damgası ve saat dilimi yazısında anlattık. İkinci iş mesafedir: kamera noktası ile hücrenin hizmet alanı arasındaki yol, iki kayıt arasındaki sürede gerçekten alınabilir mi? Dosyadaki bir raporun bu ilişkileri ham kayıtlardan yeniden üretilebilir biçimde kurup kurmadığını HTS analizi kapsamında inceliyoruz.