UDF ne demek?
UDF, UYAP Doküman Editörü'nün belgeleri kaydettiği biçimin adıdır ve UYAP Doküman Formatı olarak bilinir. Editörün resmî yardım sayfası, programın dosyaları otomatik olarak .udf biçiminde kaydettiğini yazar ve bu belgeler için "UYAP Doküman Formatı" ifadesini kullanır. Resmî Android uygulamasının mağaza açıklaması, Uyap Doküman Editör'ün Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü tarafından hazırlandığını yazar.
UYAP'ın kendisi, HMK m.445/1'deki tanımıyla, adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi için oluşturulan bilişim sistemidir. Mahkemede yazılan tutanak ve karar, avukatın portaldan gönderdiği dilekçe, e-Tebligat'la gelen evrak bu sistemde çoğunlukla UDF olarak dolaşır. Bir UDF belgesinde düz metnin yanında paragraf biçimleri, tablolar, resimler, üst ve alt bilgi, sayfa numarası ve filigran bulunabilir.
UDF, Universal Disk Format ile aynı şey mi?
Hayır. .udf uzantısını en az üç farklı biçim kullanır ve "UDF dosyası nedir" diye aratınca çıkan yazıların bir kısmı bunları karıştırıyor.
| Aynı kısaltma | Nedir | UYAP belgesiyle ilgisi |
|---|---|---|
| UYAP Doküman Formatı | UYAP Doküman Editörü'nün belge biçimi; içinde content.xml bulunan ZIP arşivi | Aradığınız bu |
| Universal Disk Format | DVD ve Blu-ray gibi optik diskler için dosya sistemi; teknik raporu Ecma TR/112 (1. baskı, Aralık 2023) | Yok |
| Excel User-defined Function | FileInfo'nun listesine göre Microsoft Excel'deki kullanıcı tanımlı fonksiyon dosyaları | Yok |
Pratik sonucu şu: Nero, Daemon Tools ya da PowerISO gibi disk görüntüsü programları UYAP belgesini açmaz; bunları öneren yazılar optik disk biçimini anlatıyor. Android geliştirme aramalarında geçen UDF ise "unidirectional data flow" (tek yönlü veri akışı) kısaltmasıdır.
UDF dosyasının içinde ne var?
UDF, Deflate ile sıkıştırılmış bir ZIP arşividir. İmzasız bir belgede içinde tek dosya bulunur: content.xml. Adalet Bakanlığı'nın yayımladığı bir biçim tanımı bulamadık; aşağıdaki yapı, bağımsız açık kaynak ayrıştırıcıların (UDF-Toolkit, UdfParser) belgelediği ve kendi araçlarımızda uyguladığımız yapıdır.
Örnek: Araçlarımızı denemek için hazırladığımız, kişisel veri içermeyen örnek UDF dosyasını indirip bir ZIP aracıyla listelediğinizde şunu görürsünüz. Dosyanın ilk dört baytı 50 4B 03 04, yani ZIP'in PK imzasıdır.
$ unzip -l ornek.udf
Length Date Time Name
--------- ---------- ----- ----
2226 07-14-2026 23:09 content.xmlArşivden çıkan XML'in kısaltılmış hâli:
<template format_id="1.8" >
<content><![CDATA[ANKARA 15. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
…]]></content>
<properties><pageFormat mediaSizeName="1" leftMargin="42.51968479156494" … /></properties>
<elements resolver="hvl-default" >
<paragraph Alignment="1" ><content family="Times New Roman" size="14" bold="true" startOffset="0" length="35" /></paragraph>
…
</elements>
<styles>…</styles>
</template><content>- Belgenin bütün düz metni tek parça hâlinde, bir
CDATAbloğunda durur: önce üst bilgi, sonra gövde, sonra alt bilgi. <elements>- Biçim metinden ayrı tutulur. Her
paragraph, metnin hangi kısmının hangi yazı tipinde, boyutta, kalın ya da eğik olduğunustartOffsetvelengthile gösterir; birim bayt değil karakterdir.Alignment0 sola, 1 ortaya, 2 sağa, 3 iki yana yaslar. Tablolartable/row/cell, görseller base64 kodluimageöğeleriyle gelir. <pageFormat>- Sayfa ölçüleri punto cinsindendir;
mediaSizeName="1"A4 anlamına gelir. UYAP belgelerinde sık görülen 42,52 punto 15 milimetreye denk gelir. <styles>javax.swing.plaf.FontUIResourcegibi değerler biçimin Java Swing kökenini gösterir. Renkler Java'nın işaretli ARGB tamsayısıyla saklanır;-16777216siyahtır.
Uzantıyı .zip yapmak ya da 7-Zip gibi bir arşiv programı kullanmak bu ham XML'i gösterir; belgeyi okumanın yolu değildir.
Adli bilişim açısından bir ayrıntı: ZIP biçimi her girdinin son değişiklik tarih ve saatini de saklar (yukarıdaki listede 07-14-2026 23:09). ZIP biçim tanımına göre temel başlıktaki bu alan MS-DOS biçimindedir ve saat dilimi içermez; bazı arşiv programları ayrıca UTC tabanlı bir zaman alanı ekler. Değer, yazan programa ve bilgisayarın saatine bağlıdır; tek başına belgenin ne zaman hazırlandığını göstermez. Zaman bilgisinin nasıl okunacağını zaman damgası ve saat dilimi yazısında anlattık.
İmzalı UDF nedir? sign.sgn, .imz ve .eyp farkı
E-imzalı bir UYAP belgesinin uzantısı da .udf'dir; imza ayrı bir dosya olarak gelmez. Açık kaynak incelemelere göre imzalı UDF'de content.xml'in yanında sign.sgn adlı bir dosya bulunur. Bu dosya CMS/PKCS#7 SignedData yapısındadır ve yalnızca content.xml'in baytlarını kapsar. UYAP Doküman Editörü imzalı belgeyi açtığında sağ üst köşede bir kurdele gösterir.
Bunun sonucu önemlidir. content.xml'de tek bir karakter değişirse imza doğrulaması bozulur; resmî yardım sayfası da imzalı evrakta değişiklik yapıldıktan sonra belgenin yeniden e-imzayla imzalanması gerektiğini yazar. Aynı nedenle UDF'den üretilen PDF, ekranda aynı metni gösterse bile e-imzayı taşımaz.
Hukuki fark da büyüktür. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.5'e göre güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur; HMK m.205/2'ye göre usulüne göre güvenli elektronik imzayla oluşturulan elektronik veriler senet hükmündedir. Belgeye eklenmiş bir imza görüntüsü (taranmış ıslak imza, ekrana çizilmiş imza) bu nitelikte değildir. Bir belgenin somut dosyada nasıl değerlendirileceği ise avukatın ve mahkemenin işidir.
| Uzantı | İçerik | UYAP'la ilişkisi |
|---|---|---|
.udf (imzasız) | ZIP içinde content.xml | UYAP evrakı |
.udf (imzalı) | ZIP içinde content.xml ve sign.sgn | E-imza ya da mobil imzayla imzalanmış UYAP evrakı |
.imz, .p7s | Genel e-imza dosyaları; Kamu SM'nin İmzager yazılımıyla ilişkilendirilir | UYAP'a özgü değil, UDF'nin imzalı hâli de değil |
.eyp | e-Yazışma Paketi: kurumlar arası resmî yazışma için OPC temelli paket (EYP 2.0 ve 2.1) | UYAP mahkeme evrakı biçimi değil |
İmzalama adımları, Haziran 2026 değişikliği ve sık hatalar UDF imzalama rehberinde.
UDF dosyaları nereden gelir?
Çoğunlukla UYAP portallarından, tebligatla ya da avukattan müvekkile iletilen kopyalar olarak.
| Kanal | Ne gelir |
|---|---|
| UYAP Vatandaş Portal | e-Devlet şifresiyle giren taraf dava dosyasını ve evrakını görür. Portalın kullanım kılavuzuna göre .udf belgeleri görüntülemek için bilgisayarda UYAP Editör kurulu olmalı ve bilgisayardan girişte Google Chrome kullanılmalı. Dava açmak ve evrak göndermek için e-imzayla giriş gerekir. |
| UYAP Avukat Portal | Avukat evrakı editörde hazırlayıp imzalayarak gönderir. Dosyadaki evrak listesinde sistemde yazılmış evrak genellikle UDF, taranmış evrak PDF olarak görünür. |
| UYAP e-Tebligat | e-Tebligat sayfasındaki sık sorulan sorulara göre gerçek kişiler ve avukatlar için 5 sayfadan, kurumlar için 100 sayfadan uzun evrak PDF'e çevrilmeden UDF olarak gönderilir; bunun altındaki evrakın PDF'e çevrildiği anlaşılıyor. Bu sorular tarihsiz; kuralın bugün UETS'de aynen uygulanıp uygulanmadığını doğrulayamadık. |
| UETS (PTT) | 01.01.2019'dan beri çalışan Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi. Uygulamasının UDF eklerini kendi içinde açıp açmadığını doğrulayamadık. |
| e-Devlet | "Dava Dosyası Sorgulama" hizmetini Adalet Bakanlığı sunar; bu hizmetten evrakın kendisinin indirilip indirilemediğini oturum açmadan doğrulayamadık. Evraka ulaşmanın bilinen yolu, e-Devlet şifresiyle Vatandaş Portal'a girmektir. |
| WhatsApp, e-posta | Avukat ile müvekkil arasında paylaşılan kopyalar. WhatsApp Web'den gönderilen UDF'nin uzantısı .zip'e dönebilir. |
UDF neden telefonda ya da Word'de açılmıyor?
Çünkü cihazda UDF'yi tanıyan bir program yoktur. Telefonların dosya uygulamaları, Word ve PDF okuyucular .udf uzantısını tanımaz; arşivin içindeki content.xml de Word'ün ya da LibreOffice'in beklediği bir yapı değildir.
Telefonda iş biraz daha karışık. Adalet Bakanlığı'nın Android ve iOS için yayımladığı "Uyap Doküman Editör" uygulamaları, mağaza açıklamalarına göre UDF'yi görüntüler, içerikte arar ve PDF olarak çıkarır; düzenleme ve imza sunmaz. iOS sürümü mağaza kaydına göre 24.11.2020'den (v0.1.2) beri güncellenmedi ve açıklamasında WhatsApp Web'den gelen .zip dosyalarının desteklenmediği yazıyor. Seçenekler telefonda UDF açma, belirtiye göre çözümler UDF açılmıyor rehberinde.
UDF ile çalışmak için hangi araçlar var?
| Araç | Yayımlayan | Ne yapar | Ne yapmaz |
|---|---|---|---|
| UYAP Doküman Editörü (Windows, Mac, Pardus) | Adalet Bakanlığı | Açar, düzenler, e-imza ve mobil imza atar; PDF, DOC, ODT, RTF olarak kaydeder, "Tümünü Farklı Kaydet" ile toplu çevirir | Telefonda çalışmaz |
| Uyap Doküman Editör (Android, iOS) | Adalet Bakanlığı | Görüntüler, içerikte arar, PDF çıkarır | Düzenleme, imza |
| md9 UDF görüntüleyici (tarayıcı) | md9 | Dosyayı yüklemeden açar; yazdırır, PDF olarak kaydeder, metni kopyalar | Düzenleme, e-imza doğrulama |
| UDF Mobil (md9) (iPhone) | md9 | Açar, düzenleyip UDF olarak kaydeder; PDF ve Word'e, Word'den UDF'ye çevirir; belgeleri cihazda işler | E-imza (imza özelliği görseldir); imzalı UDF'yi kaydederken imzayı korumaz |
Mağazalarda adı resmî uygulamaya ya da bizimkine çok benzeyen başka UDF uygulamaları da var. Resmî olup olmadığını yayıncı adından, verinin nereye gittiğini uygulamanın gizlilik beyanından kontrol edin. Cihaza göre adımlar UDF dosyası nasıl açılır rehberinde.
Bir uyuşmazlıkta kullanılabilecek UDF'yi dönüştürmeden önce aslını değiştirmeden saklayın ve SHA-256 özetini alın. Bu bir mevzuat hükmü değil, delil bütünlüğü için genel iyi uygulamadır. Ayrıntısı hash ve delil bütünlüğü yazısında.