“HTS delil midir?” sorusuna evet demek kolay; asıl soru, kaydın hangi cümleyi ispatlayabildiği. Bu yazıda kaydın delil olma şartlarına, neyi gösterip neyi göstermediğine ve Yargıtay'ın HTS'ye dayanan hükümleri hangi gerekçelerle bozduğuna bakıyoruz. Dökümün sütunlarını HTS kaydı nedir yazısında, dosyadaki bir dökümü nasıl incelediğimizi HTS analizi sayfasında anlattık.
HTS kaydının delil olabilmesi için hangi şartlar aranır?
İlk şart hukuka uygunluk. Anayasa'ya göre haberleşmenin gizliliği esastır ve usulüne göre verilmiş hâkim kararı ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri olmadıkça gizliliğe dokunulamaz (m.22). Aynı metin, kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini söyler (m.38).
CMK bu ilkeyi üç yerde uygular. Yüklenen suç, hukuka uygun şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir (m.217/2). Kanuna aykırı elde edilmiş bir delil reddolunur (m.206/2-a). Hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen bir delile dayanması da hukuka kesin aykırılıktır (m.289/1-i). Hukuk yargılamasında karşılığı HMK m.189/2'dir: hukuka aykırı elde edilmiş deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.
HTS için hukuka uygunluğun ölçüsü CMK m.135/6'dır. Şüpheli ve sanığın iletişiminin tespiti soruşturmada hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı, kovuşturmada mahkeme kararıyla yapılır. Kararda suçun türü, kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon numarası ya da bağlantıyı tespite yarayan kod ve tedbirin süresi yazılır. Savcı kararı 24 saat içinde hâkim onayına sunulur; onay çıkmazsa kayıtlar derhâl imha edilir.
Tanığın hattı ayrı bir durumdur. Yargıtay 18. Ceza Dairesi, BTK'nın tanığın HTS'sini göndermeye itiraz ettiği bir dosyada, hâkim kararı gerektiren tespit tedbirinin şüpheli veya sanığın telefonlarına uygulandığını, tanığın telefonu için mahkemenin genel delil toplama yetkisiyle kayıt isteyebileceğini belirtip itirazı kabul eden kararı kanun yararına bozdu (E.2019/8848, K.2019/14803). Baz istasyonu tespitinin hangi tedbire girdiği de tartışmalıdır; bu ayrımı HTS kaydı nedir yazısındaki tabloda gösterdik. Bir kaydın hukuka uygun olup olmadığına mahkeme karar verir; o değerlendirme avukatın işidir, bizim işimiz kaydın teknik olarak neyi gösterdiği.
HTS neyi ispatlayabilir, neyi ispatlayamaz?
Kayıt trafik bilgisidir. Hangi iddiaya ne kadar katkı verdiği, iddianın hangi cümleyle kurulduğuna bağlı:
| İddia | HTS'nin katkısı | Yargıtay'dan örnek |
|---|---|---|
| “A, B'yi aradı.” | Doğrudan gösterir: hat, zaman, süre | İçeriği bilinmeyen kayıt “aradığına delil olabilir” (18. CD, E.2015/8184, K.2015/4481) |
| “A, telefonda B'yi tehdit etti.” | Konuşmanın içeriği kayıtta yok | Aynı kararda hakaret ve tehdit için yeterli bulunmadı |
| “A olay yerindeydi.” | Hücrenin hizmet alanını gösterir, noktayı değil | Ev hırsızlığında bazdan sinyal yeterli görülmedi, beraat onandı (2. CD, E.2019/14274, K.2020/2085) |
| “A ile B buluştu.” | Aynı hücreden hizmet almak buluşmayı göstermez | Büyük şehirlerde aynı bazdan sinyal vermek olağandır (CGK, E.2013/5-247, K.2015/60) |
| “Hattı A kullanıyordu.” | Hat ve IMEI gösterilir; kullanan kişi gösterilmez | Hatların kimlere ait olduğu ve kimlerce kullanıldığı ayrıca sorulmalı (2. HD, E.2011/4620, K.2012/1680) |
Son satır üzerinde durmak gerekiyor. CMK m.135/2 bile tedbir talebine hattın sahibini ve biliniyorsa kullanıcısını gösteren belgenin eklenmesini ister; kanun, abone ile kullanıcının farklı olabileceğini baştan kabul eder. Yargıtay 10. Ceza Dairesi, ele geçen bir hattın olay tarihinde sanık tarafından kullanılıp kullanılmadığı araştırılmadan kurulan beraat hükmünü bu eksiklik de dâhil birkaç gerekçeyle bozdu (E.2024/2742, K.2024/26355).
Yargıtay HTS'ye dayanan hükümleri hangi gerekçelerle bozuyor?
İncelediğimiz kararlarda üç gerekçe öne çıkıyor.
Kayda gösterebileceğinden fazla anlam yüklemek
Sanığın icra takibi yüzünden müştekiyi aradığını kabul ettiği, ama hakaret ve tehdidi reddettiği bir dosyada mahkeme HTS'ye dayanarak mahkûmiyet kurmuştu. 18. Ceza Dairesi, kaydın içeriği bilinmediği için yalnızca aramaya delil olabileceğini, müştekinin soyut iddiası dışında delil bulunmadığını söyleyerek beraat gerektiğine hükmetti (E.2015/8184, K.2015/4481). Karşı örnek de var: 8. Ceza Dairesi, baz istasyonlarını gösteren HTS'nin tek başına delil sayılmadığını, mağdur anlatımı ve doktor raporlarının da hükme esas alındığını belirterek mahkûmiyeti onadı (E.2020/12191, K.2023/6979). Fark, HTS'nin yanında başka bir delilin olup olmamasıydı.
Gereken kaydı getirtmemek
Bu gerekçe iki yönde de işler. 18. Ceza Dairesi, hatların olay tarihine ait arama, aranma, mesaj ve baz bilgilerini gösteren HTS kayıtları getirtilmeden verilen bir beraati savcının temyizi üzerine bozdu (E.2019/6615, K.2020/363). 10. Ceza Dairesi ise sanık müdafiinin temyizi üzerine, konuşma içeriklerinin HTS'den elde edilemediğini not edip olay saatine ait baz bilgilerinin karşılaştırılmasını istedi; telefonların olay yerine birbirinin önünden ve ardından gidip gitmediği bu karşılaştırmayla tespit edilmeliydi (E.2019/5474, K.2025/3082). Hukuk dosyasında karşılığı hukuki dinlenilme hakkıdır: dayanılan HTS kayıtlarının getirtilmemesi bozma sebebi sayıldı (2. HD, E.2022/6774, K.2022/8947; HMK m.27).
Denetlenemeyen döküm
Mahkeme kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve tartışılmış delillere dayandırabilir (CMK m.217/1). Bir HTS raporunun tartışılabilmesi için dayandığı ham kaydın dosyada olması gerekir. 20. Ceza Dairesi, HTS kayıtlarını içeren CD'nin dosyada bulunmadığı bir uyuşturucu dosyasında hükmü bozdu (E.2016/1295, K.2019/6073). 17. Ceza Dairesi de sel baskınında zarar gören bir dosyada, UYAP'tan alınmış okunaksız HTS çıktılarıyla yetinilemeyeceğini söyledi (E.2016/5490, K.2018/8820).
HTS dökümü ile HTS raporu aynı şey mi?
Değil. Döküm, operatör ya da BTK kanalıyla gelen ham kayıttır. Rapor, bu kayıttan kolluk, bilirkişi ya da bir tarafın uzmanı tarafından üretilmiş tablolar ve yorumlardır. Raporda “sık görüşme”, “olay yerinde” ya da “birlikte hareket” gibi bir ifade varsa, o ifadenin hangi satırlardan ve hangi eşikle üretildiği dökümden kontrol edilebilmelidir.
Kontrol ederken baktığımız noktalar şunlar:
- Satır sayısı kaynakla tutuyor mu; PDF'ten tabloya aktarılırken sayfa sonlarında satır düşmüş mü?
- Saatin yerel mi UTC mi olduğu belirlenmiş mi? İki hattın dökümünde aynı görüşme aynı dakikada görünüyor mu?
- Süresi 0 olan satırlar görüşme sayısına katılmış mı?
- Birleştirilmiş tablolarda karşı hattın hücresi incelenen telefona yazılmış mı?
- IMEI değişimleri, hattı kimin kullandığı sorusunda nasıl yorumlanmış?
Rapora karşı teknik görüş ceza yargılamasında bilimsel mütalaa (CMK m.67/6), hukuk yargılamasında uzman görüşü (HMK m.293) olarak sunulabilir. Bu görüşler mahkemeyi bağlamaz; diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Dosyadaki bir bilirkişi raporunu nasıl incelediğimizi bilirkişi raporu değerlendirmesi sayfasında anlattık.
Kaydın gücünü ne artırır, ne zayıflatır?
Bağımsız tutulan başka bir kayıtla örtüşme. A hattının dökümündeki arama, B hattının dökümünde de aynı dakikada ve yakın bir süreyle görünüyorsa iki kayıt birbirini doğrular. Telefonun kendi arama geçmişi, kamera ve giriş kartı kayıtları, araç takip verisi ve tanık beyanı aynı işi görür. IMEI sütunu da işe yarar: bir hattın hangi cihazlarda kullanıldığını ve aynı cihaza başka hangi hatların takıldığını gösterir. Yargıtay, sanığın kullandığı iddia edilen hatların HTS'sindeki IMEI'ler üzerinden bu telefonlara takılan başka hat olup olmadığının araştırılmasını istemiştir (10. CD, E.2019/3879, K.2025/12995).
Zayıflatan durumlar da çoğu zaman tekniktir. Dökümün tarih aralığı olay gününü kapsamıyor olabilir. Saat referansı belirsiz kalmış olabilir. Telefonun birden fazla IMEI'si varsa ve yalnızca biri sorgulandıysa, öteki IMEI ile yapılan kullanım dökümde görünmez; Yargıtay böyle bir eksikle verilen kararı kanun yararına bozdu (2. CD, E.2023/17500, K.2023/3372). WhatsApp gibi uygulamalar üzerinden yapılan görüşmeler de HTS'de ayrı bir arama satırı olarak yer almaz. “Dökümde arama yok” cümlesinden “hiç konuşmadılar” sonucu bu yüzden çıkmaz; kişilerin başka hatları da olabilir.
Zaman da bir etken. Gereken kayıt geç istenirse operatörde artık bulunmayabilir; saklama süresini ve nasıl hesaplandığını HTS kayıtları kaç yıl saklanır yazısında anlattık.