Bir dosyaya HTS girdiğinde itiraz edilecek üç ayrı şey vardır: kaydın kendisi, dökümün okunuşu ve rapordaki yorum. Üçü farklı kişilerin işi. Kaydın hukuka uygunluğunu avukat tartışır; dökümün ve yorumun teknik denetimi bizim gibi teknik incelemecilerin. Aşağıda üçünü sırayla, Yargıtay'ın HTS'ye dayanan hükümleri bozarken kullandığı gerekçelerle birlikte anlatıyoruz. Dilekçe yazmıyoruz; dilekçenin teknik kısmının neye dayanması gerektiğini anlatıyoruz.
Birinci katman: kayıt hangi kararla geldi?
HTS ceza dosyasında iletişimin tespiti kararıyla gelir; kararı soruşturmada hâkim, gecikmesinde sakınca varsa savcı, kovuşturmada mahkeme verir. Savcının kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; onay çıkmazsa kayıtlar derhâl imha edilir (CMK m.135/6). Kanuna aykırı yöntemle elde edilmiş delil reddolunur (m.206/2-a); hukuk davasında da hukuka aykırı elde edilmiş delil dikkate alınmaz (HMK m.189/2). Bu katmanda bakılacak sorular:
- Karar dosyada var mı, hangi numarayı ve hangi tarih aralığını kapsıyor?
- Gelen döküm kararın kapsamıyla örtüşüyor mu, yoksa daha geniş bir aralık ya da başka bir hat mı gelmiş?
- Hattın sahibi şüpheli ya da sanık mı, yoksa tanık ya da üçüncü kişi mi?
- Konum bilgisine dayanılıyorsa bu, katalog suçlarla sınırlı sinyal bilgisi değerlendirmesine mi giriyor?
Bu soruların hukuki cevabı avukatınızın işi. Çerçeveyi HTS kaydı hangi suçlarda istenir yazısında kararlarıyla anlattık.
İkinci katman: döküm doğru okunmuş mu?
Operatörün kaydı çoğu zaman doğrudur. Sorun, kaydın Excel'e, rapora ya da bir programa aktarılırken uğradığı değişikliklerdedir. Kontrol listemiz:
- Kaynak. Raporun dayandığı ham döküm dosyada var mı? 20. Ceza Dairesi, HTS kayıtlarını içeren CD'nin dosyada bulunmadığı bir dosyada hükmü bozdu (E.2016/1295, K.2019/6073). 17. Ceza Dairesi, okunaksız çıktılarla yetinilemeyeceğini söyledi (E.2016/5490, K.2018/8820).
- Satır sayısı. PDF'ten tabloya aktarılırken sayfa sonlarında satır düşebilir. Kaynaktaki ve rapordaki satır sayısı aynı mı?
- Saat dilimi. Dökümde saatin yerel mi UTC mi olduğu çoğu zaman yazmaz. Türkiye 2016'dan beri yıl boyu UTC+3'te; öncesinde kışın UTC+2 uygulanıyordu. İki hattın dökümünde aynı görüşme aynı dakikada görünüyor mu?
- Mükerrer satırlar. İki hattın dökümü birleştirilince aynı görüşme iki kez sayılabilir; aynı dönem iki ayrı yazıyla iki kez gelmiş olabilir. Sayfa başlıklarının veri satırı gibi okunması da sayıları şişirir.
- Süresi sıfır satırlar. Cevapsız arama denemeleri görüşme sayısına katılmış mı? “120 kez görüştüler” cümlesinin arkasında 90 cevapsız arama olabilir.
- Karşı hattın hücresi. Birleştirilmiş tablolarda karşı tarafın baz sütunu incelenen telefona yazılmış olabilir (FSR-C-135 §10.4.4).
- Kod tabanı. LAC, CI ve ECI onaltılık mı ondalık mı okunmuş? Yanlış tabanda okunan kod, hücreyi baz listesinde başka bir yere eşler.
- Tarih aralığı. Olay gününü kapsıyor mu? Yargıtay 2. Ceza Dairesi, telefonun çalındığı günü dışarıda bırakan HTS talebine dayanan hükmü bozdu (E.2020/18409, K.2021/18815).
Üçüncü katman: rapordaki yorum
Rapordaki her nitelendirmenin bir satır listesine ve bir eşiğe dayanması gerekir. En sık tartışılan ifadeler:
| Rapordaki ifade | Sorulacak soru |
|---|---|
| “Olay yerinde bulunmaktadır” | Hangi hücre, hizmet alanı ne kadar, baz listesinde koordinat ve anten yönü var mı? Hücre bir adres değil bir alandır. |
| “Birlikte hareket etmişlerdir”, “ortak baz” | Aynı hücre mi, aynı direk mi? Zaman farkı kaç dakika? O hücre telefonlardan biri için olağan mı? Ayrıntısı ortak baz nedir yazısında. |
| “Sık görüşmüşlerdir” | Kaç arama, hangi dönemde, sıfır süreliler sayılmış mı, diğer numaralarla kıyasla ne kadar? |
| “Hattı sanık kullanmıştır” | Abone ile kullanıcı aynı kişi mi? IMEI değişimleri, hattın kullanıldığı cihazlar, rehber ve tanık beyanı ne diyor? |
| “Telefonu kullanıyordu” (internet satırına dayanarak) | Veri bağlantısı uygulamalar tarafından arka planda da kurulur; kullanıcının telefonu elinde tuttuğunu göstermez. |
| “Hakaret ve tehdit içerikli aramalar” | HTS'de içerik yoktur. 18. Ceza Dairesi, içeriği bilinmeyen kaydın yalnız aramaya delil olabileceğini söyledi (E.2015/8184, K.2015/4481). |
Bir ifadenin hukuki nitelendirmeye dönüşüp dönüşmediğine de bakın. “Sanık suçu işlemiştir” gibi bir cümle teknik bir tespit değildir ve bilirkişi böyle bir değerlendirme yapamaz (HMK m.279/4; CMK m.67/3).
İtirazın teknik kısmı nasıl yazılır?
Genel değil somut. Her itiraz noktası için dört şey yazılır: rapordaki yer (sayfa, paragraf, tablo satırı), dökümdeki karşılığı, neden yanlış ve doğrusunu göstermek için hangi veri gerekiyor. Örneğin “raporun 6. sayfasındaki tabloda 14 Mart 22.10 satırının hücresi karşı hatta aittir; incelenen hattın o satırdaki hücresi dökümün 312. satırında farklıdır” gibi. Son madde önemli, çünkü mahkeme çoğu zaman ek rapor ya da yeni bilirkişi incelemesine karar verir ve sorular net olursa yeni rapor da net olur. Hukukta bilirkişi raporuna itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m.281); hesabını bilirkişi raporuna itiraz süresi yazısında yaptık.
Tarafın kendi uzmanından aldığı görüş ceza yargılamasında bilimsel mütalaa, hukukta uzman görüşü olarak dosyaya girer. Dosyaya gelmiş bir dökümü ya da HTS raporunu nasıl incelediğimizi HTS analizi sayfasında anlattık.