UYAP Doküman Editörü, Adalet Bakanlığı'nın UDF belgelerini yazmak, biçimlendirmek ve e-imzayla imzalamak için dağıttığı, Java ile yazılmış bir kelime işlemcidir. Menü ve düğme adlarını UYAP'ın resmî yardım sayfasından aldık. O sayfa 2015'teki 4.0.14 sürümü için yazılmış; resmî indirme sayfasındaki güncel sürüm ise Windows'ta 5.4.20, Mac'te 5.4.21. Bazı etiketler yeni sürümde küçük farklarla görünebilir. Program kurulu değilse UYAP Editör kurulumu rehberinden başlayın.
Hangi işlem hangi menüde?
Biçimle ilgili komutların çoğu Giriş, Düzenle, Ekle ve Biçim menülerindedir. Aşağıdaki tablo en çok sorulan işleri yardım sayfasındaki komut adlarıyla eşleştiriyor.
| Ne yapmak istiyorsunuz? | Menü ve komut |
|---|---|
| Satır ve paragraf aralığı | Giriş › Satır ve Paragraf aralığı; ayrıntılı ayar Biçim › Paragraf Özellikleri |
| Kenar boşluğu, kâğıt boyutu, dikey ya da yatay sayfa | Düzenle › Sayfa Yapısı › Sayfa Düzenle |
| Antet (üst bilgi), alt bilgi | Ekle › Üst Yazı Ekle, Alt Yazı Ekle; ayarları Düzenle › Üst Yazı Düzenle, Alt Yazı Düzenle |
| Sayfa numarası | Ekle › Sayfa Numarası; sonradan Düzenle › Sayfa Numarası Düzenle |
| Tablo | Ekle › Tablo Ekle |
| Logo, resim, arka plan resmi | Ekle › Resim Ekle, Arka Plan Resim Ekle |
| Sayfa kesmesi, belirli bir sayfaya gitme | Ekle › Sayfa Kesmesi, Sayfaya Git |
| Büyük ve küçük harf | Düzenle › Harf Modu grubu |
| Bul ve değiştir | Giriş › Bul |
| Yazım denetimi | Biçim › Harf Denetimi › Tümünü Denetle |
| Boşluk, sekme ve satır sonu işaretlerini görmek | Araçlar › Boşlukları Göster |
| Bir metnin biçimini başka metne aktarmak | Giriş › Biçim Kopyala |
İmzalı bir belgede değişiklik yaparsanız editör çıkışta değişikliğin kaydedilip kaydedilmeyeceğini sorar. Yardım sayfasına göre kaydetmeyi seçerseniz imza bilgileri kaybolur ve belgenin yeniden e-imzayla imzalanması gerekir. İmzalı aslı ayrı bir dosya olarak saklayın; imzalama adımları UDF imzalama rehberinde.
Satır aralığı nasıl ayarlanır?
Satır aralığı Giriş menüsündeki Satır ve Paragraf aralığı düğmesiyle seçilir; hazır değerlerin dışında bir ayar gerekiyorsa Biçim menüsündeki Paragraf Özellikleri penceresi açılır.
- Aralığını değiştireceğiniz paragrafları seçin. Bütün belge içinse Düzenle menüsündeki Tümünü Seç'i kullanın.
- Giriş › Satır ve Paragraf aralığı'ndan bir değer seçin.
- Paragraftan önceki ve sonraki boşluğu ya da girintiyi de değiştirecekseniz Biçim › Paragraf Özellikleri'ni açın. Aralıklar, girintiler ve hizalama bu penceredeki ayarlardır.
UDF dosyası bu ayarı belgenin geneli için değil, paragraf paragraf saklar. Dosyanın içindeki content.xml'de her <paragraph> öğesi kendi LineSpacing, SpaceAbove ve SpaceBelow değerini taşır (yapıyı UDF dosyası nedir yazısında anlattık). Belgenin bir bölümünde aralık ötekilerden farklı duruyorsa o paragraflar kendi değerlerini taşıyordur; onları seçip aralığı yeniden vermek yeter.
Sayfa numarası nasıl eklenir?
Ekle menüsündeki Sayfa Numarası komutuyla; numara belgenin üstüne, altına ya da kenar boşluklarına konabilir. Yardım sayfasına göre aynı yerde numaranın biçimini kurar, başlangıç numarasını değiştirir ve numara alanına metin eklersiniz.
Eklenmiş numarayı değiştirmek için Düzenle › Sayfa Yapısı › Sayfa Numarası Düzenle'yi açın. Belgeyi md9'un UDF görüntüleyicisinde açarsanız sayfa numarası görünmez; görüntüleyici numarayı göstermiyor, bu numaranın silindiği anlamına gelmez.
Antet ve logo nasıl eklenir?
Antet, her sayfanın üstünde tekrarlanan üst yazıdır ve Ekle › Üst Yazı Ekle ile açılır; logo bu alana resim olarak eklenir. Yardım sayfası üst ve alt bilgiye metin ve grafik, örneğin logo, tarih, sayfa numarası ya da belge başlığı eklenebileceğini yazıyor.
- Ekle › Üst Yazı Ekle'yi seçin. Komutun adı bundan sonra Üst Yazı Kaldır olur; anteti kaldırmak istediğinizde ona basarsınız.
- Üst yazı alanına büronun adını, adresini, telefonunu yazın.
- İmleç üst yazı alanındayken Ekle › Resim Ekle ile logo dosyasını seçin.
- Düzenle › Üst Yazı Düzenle'yi açın. Bu ekranda üst yazı alanının arka planı ve üst yazının başlangıç ve bitiş sayfası seçilir. Antet yalnızca ilk sayfada çıksın istiyorsanız ikisini de 1 seçin, sonra ikinci sayfaya bakıp sonucu kontrol edin.
Logoyu sayfanın arka planına koymak isterseniz Ekle › Arka Plan Resim Ekle var. Adalet Bakanlığı'nın eğitim notuna göre editör jpeg, gif, bmp, png ve tiff resimleri ekleyip boyutlandırabiliyor.
Eklediğiniz resim UDF'nin içine gömülür: content.xml'de base64 metin olarak durur ve her dilekçeyle birlikte taşınır. Telefonla çekilmiş birkaç megabaytlık bir fotoğraf, her belgeyi aşağı yukarı o kadar büyütür. Logoyu eklemeden önce küçültün; büyümüş dosyalar için UDF küçültme ve birleştirme rehberine bakın.
Tablo nasıl oluşturulur?
Ekle › Tablo Ekle ile. Satır, sütun ve hücre komutları ancak imleç bir tablonun içindeyken etkin olur.
- Tablo Özellikleri
- Kenarlıklar, satır yüksekliği ve sütun genişliği.
- Altına Ekle, Üstüne Ekle
- Bulunduğunuz satırın altına ya da üstüne yeni satır.
- Sağa Ekle, Sola Ekle
- Yeni sütun.
- Sağa Hücre Ekle, Sola Hücre Ekle
- Bütün bir sütun yerine tek hücre ekler.
- Hücreleri Birleştir, Hücreleri Böl
- Seçili hücreleri tek hücre yapar ya da bir hücreyi birkaç hücreye ayırır.
- Tablo Sil
- Satırı, sütunu, hücreyi ya da tablonun tamamını siler.
- Paragraf Ekle
- İmleç tablodayken tablonun dışına yeni bir paragraf açar. Tablo belgenin sonundaysa ve altına yazamıyorsanız kullanacağınız komut budur.
Word'den tablo kopyalamak
Word'den kopyalanan tablo editöre yapıştırılabilir, ama sütun genişlikleri ve birleştirilmiş hücreler en kolay bozulan kısımdır. Uzun bir tabloyu ya da çok sayfalık bir metni yapıştırdıktan sonra editör yavaşlarsa Araçlar › Hafıza Boşalt'ı kullanın; yardım sayfası bu komutu çoklu sayfa gibi büyük kopyalamalar için anlatıyor. Bizce dağılmış bir tabloyu onarmaya uğraşmak yerine Tablo Ekle ile aynı satır ve sütun sayısında yeni bir tablo kurup içeriği hücre hücre taşımak daha az zaman alır. Belgenin tamamını RTF üzerinden aktarma yolu Word'ü UDF'ye çevirme rehberinde.
Büyük ve küçük harf nasıl değiştirilir?
Metni seçip Düzenle menüsündeki Harf Modu grubundan bir komut seçerek. Büyük Harflerle Değiştir ve Küçük Harflerle Değiştir seçili yazıyı tümüyle büyük ya da küçük yapar. İlk Harfler Büyük her kelimenin ilk harfini büyütüp gerisini küçültür. Büyük/Küçük Geçiş Yap ile Harf Modunu Değiştir bu üç biçim arasında sırayla dolaşır; Büyük Küçük Harf ise dönüştürme ekranını açar.
Yazarken harfler kendiliğinden büyüyorsa neden Biçim › Harf Denetimi'ndeki Otomatik Büyük Harf ya da Baş Harfler Büyük ayarıdır.
UYAP Editör kısayolları nelerdir?
Resmî yardım sayfasında birkaç hazır tuş geçiyor; gerisini Araçlar › Kısayol Düzenle ile kendiniz tanımlarsınız.
| Tuş | Ne yapar |
|---|---|
Alt ya da F10 | Fareyi kullanmadan menülere ve menüdeki komutlara geçer |
Ctrl+F1 | Menüleri gizler. Bir menü adına çift tıklamak ya da sağ üstteki ok da aynı işi görür |
Ctrl + fare tekerleği | Yakınlaştırma oranını değiştirir; sağ alttaki kaydırma çubuğu da var |
Ctrl+F | Salt okunur açılan UDF'de arama yapar |
Kes, Kopyala, Yapıştır ve Geri Al gibi komutların tuşlarını yardım sayfası yazmıyor; bu yüzden onlar için bir liste vermiyoruz.
Kendi kısayolunuzu tanımlamak
Antet, imza bloğu ya da her dilekçede tekrar eden bir paragraf bir tuşa bağlanabilir. Yardım sayfasındaki sıra:
- Araçlar › Kısayol Düzenle'yi açın; Kısayol/Otomatik Metin Düzenleme ekranında Ekle'ye basın.
- Kısayol Tanımlama ekranında bir isim ve tuş belirleyin. Tuş mavi görünüyorsa kullanılabilir; kırmızıysa sistemde başka bir işe atanmıştır, başka tuş seçin.
- Yazı düğmesiyle açılan editör penceresinde metni istediğiniz biçimde yazın, pencereyi kapatıp değişiklikleri kaydedin, sonra Tamam'a basın.
Tanımladığınız kısayollar Yazı Kısayolları'nda listelenir, Kısayol Düzenle'den düzeltilir ya da kaldırılır. Otomatik Metin › Zengin Metin ile tanımlanan bir metin ise ilk üç karakterini yazınca belgeye gelir; bunun çalışması için Otomatik Tanımlama Önerilerini Göster seçeneğini açıp editörü yeniden başlatmak gerekiyor. Tuşlarla yaptığınız bir dizi işi tek tuşa bağlamak için Düzenle menüsünde Yeni Makro Başlat, Makro Durdur ve Makroyu Çalıştır var.
Yardım sayfasında olmayanlar: üstüne yazma, dipnot, karekod, sayfa silme
Bu dört iş sık soruluyor ama resmî yardım sayfasında komut olarak geçmiyor. Yazdıklarımız, yardımın anlattığı başka araçlarla sınırlı.
- Üstüne yazma (Insert)
- Yazdığınız harfler sağdaki harflerin yerine geçiyorsa üstüne yazma kipi açık kalmıştır. Editörün yardım sayfası bu kipten söz etmiyor; Adalet Bakanlığı Eğitim Dairesi'nin bilgisayar ders notu Insert tuşunu "araya yazı yazılacağı zaman" kullanılan tuş olarak tanımlıyor. Insert'e bir kez basıp yeniden yazmayı deneyin.
- Boş ya da fazla sayfayı silmek
- Sayfa silen bir komut yok. Ekle › Sayfaya Git ile boş sayfaya gidin ve Araçlar › Boşlukları Göster'i açın: boşluk, sekme ve satır sonu işaretleri görünür hâle gelir, sayfayı neyin doldurduğunu görürsünüz. Metni bir sonraki sayfaya iten komut Ekle › Sayfa Kesmesi'dir; yardım, eklenmiş bir sayfa kesmesinin nasıl kaldırılacağını ayrıca anlatmıyor.
- Dipnot
- Ekle menüsünde dipnot yok. Metni seçip sağ tık › Açıklama › Açıklama Ekle ile konan açıklama, kenar boşluğunda balon olarak görünür; dipnot değildir ve çıktıda görünüp görünmeyeceği eklenirken seçilir. Belgedeki bütün açıklamaları Görünüm › Tüm Açıklamaları Gör listeler.
- Karekod
- Yardımda karekod yok. Ekle menüsündeki Barkot Ekle, numarasını yazdığınız bir barkot ekler. Elinizde görüntü dosyası olarak bir karekod varsa Resim Ekle ile konabilir; o da bir resimdir, UYAP'ın doğrulama kodu değildir.
Editör beklenmedik biçimde kapanırsa kaydedilmemiş belge için ilk bakılacak yer Dosya › Yedekleri Aç'tır. Yedeklerin nerede durduğunu ve silinen ya da bozulan dosyada ne yapılacağını UDF kurtarma rehberinde anlattık.