UDF kurtarma, kaybolan bir UYAP belgesini üç yerden birinden geri almaktır: editörün kendi yedekleri, bilgisayarın ya da bulutun yedekleri ve UYAP'taki kopya. Dosya duruyor ama açılmıyorsa iş başkadır; UDF bir ZIP arşivi olduğu için arşivin bir kısmı kaybolsa da içindeki metin yerinde durabilir. Adı .zip olmuş dosya, Java hataları ve siyah ekran gibi açılmama sorunlarını UDF açılmıyor rehberinde ele aldık; bu sayfa verinin kendisini geri almakla ilgili.
Kaydedilmeden kapanan belge nasıl kurtarılır?
Editörü yeniden açıp Dosya menüsündeki Yedekleri Aç'a bakın. Resmî yardım sayfasına göre bu komut, daha önce açılmış ama düzgün kapatılmamış belgeleri gösterir.
- UYAP Doküman Editörü'nü açın.
- Dosya menüsünden ya da uygulama ikonundan Yedekleri Aç'ı seçin.
- Kurtarılan belgeler bir panelde listelenir. Belgeyi açın ve hemen Farklı Kaydet ile yeni bir adla kaydedin.
- Paneli kapatmak için Paneli Gizle'yi kullanın. Tümünü Sil'e basmayın: yardım sayfasına göre silinen kurtarılmış belgelere bir daha ulaşılamıyor.
Adalet Bakanlığı'nın eğitim notu editörün yazım sırasında otomatik yedek aldığını yazıyor. Yedeğin hangi aralıkla alındığı ve ne kadar saklandığı resmî belgelerde yok, bu yüzden yedekteki hâl, editör kapanmadan hemen önceki hâl olmayabilir. Açtığınız yedeği göndermeden önce baştan sona okuyun.
Belge kaybolmuş görünüyor ama editör hâlâ açıksa önce Dosya › Açık Pencereleri Listele'ye bakın. Bu komut aynı anda açık editör pencereleri arasında geçiş yapar; belge arkada kalmış bir pencerede olabilir.
Editör yedekleri bilgisayarda nerede durur?
Windows'ta kullanıcı klasörünüzdeki .uki\yedekler klasöründe. Resmî yardım sayfasındaki 2015 tarihli 4.0.14 sürüm notu yolu C:\Users\<kullanıcı adı>\.uki\yedekler olarak veriyor; Dosya Gezgini'nde Users klasörü "Kullanıcılar" diye görünür. Yolun güncel sürümde değişip değişmediğini doğrulayamadık; klasör yoksa editördeki Yedekleri Aç'ı kullanın.
| Yer | Ne bulunur | Dikkat |
|---|---|---|
C:\Users\<kullanıcı adı>\.uki\yedekler | Yedek belgeler, .udf uzantılı. Bilgisayardan açılmış belgelerin yedek adı ~UKI_TMP_ ile başlar; UYAP uygulamalarından açılanlarda ad evrak türü, evrak kimliği ya da ~UKI_SYS_TMP_ olur | Yedek sıradan bir UDF'dir, kopyalayıp açabilirsiniz |
C:\Users\<kullanıcı adı>\.uki | acilisdegerleri.xml, tercihler.xml gibi ayar dosyaları | Siyah ekran çözümünde yalnızca bu ayar dosyaları silinir |
C:\Uyap | Resmî editör sayfası, temiz kurulumdan önce bu klasördeki yedeklerin alınmasını istiyor | Klasörü silmeden önce başka bir diske kopyalayın |
Editör hiç açılmıyorsa yedek dosyasını tarayıcıdaki UDF görüntüleyicide açıp metnini görebilirsiniz; dosya bilgisayarınızdan çıkmaz. Mac'te .uki klasörü ana klasörünüzde ve gizlidir (Finder'da Cmd+Shift+. ile görünür); bunu resmî editör sayfası yazıyor. Mac'te yedeklerin bu klasörün neresinde tutulduğunu ise resmî bir kaynakta bulamadık.
Resmî çözüm .uki klasöründeki acilisdegerleri.xml ile tercihler.xml'i, Mac'te ayrıca lastOpened.xml'i siler. Klasörün tamamını silmeyin: yedekler alt klasörü de onun içinde. Programı kaldırıp yeniden kuracaksanız önce C:\Uyap ve .uki\yedekler klasörlerini başka bir yere kopyalayın.
Editör donduysa ya da kaydetmiyorsa ne yapmalı?
Editör hâlâ yanıt veriyorsa önce belgeyi Farklı Kaydet ile yeni bir adla kaydedin. Tamamen donduysa kapatmak zorunda kalırsınız; kaydedilmemiş değişiklikler için sonra yine Yedekleri Aç'a bakılır.
- Büyük bir kopyala-yapıştırdan sonra yavaşlayan editör için yardım sayfası Araçlar › Hafıza Boşalt'ı gösteriyor. Komut, çoklu sayfa gibi büyük kopyalamalarda belleği boşaltmak için konmuş.
- Hiç yanıt vermeyen editör Windows'ta Görev Yöneticisi'nden kapatılır. Bu düzgün bir kapanış sayılmaz: editörü yeniden açınca belgeyi Yedekleri Aç'ta arayın.
- Sisteme Kaydet bilgisayarınızda açtığınız belgede çalışmaz. Yardım sayfasına göre bu düğme UYAP Bilişim Sistemi içinde hazırlanan evrak içindir; kendi dilekçenizi Kaydet ya da Farklı Kaydet ile kaydedersiniz.
- İmzalı bir belgede değişiklik yaptıysanız editör çıkışta kaydetmek isteyip istemediğinizi sorar. Kaydederseniz imza bilgileri kaybolur ve belgenin yeniden imzalanması gerekir. İmzalı aslı korumak için değişikliği Farklı Kaydet ile ayrı bir dosyaya yazın.
- Belgenin bilgisayar dışında bir kopyası olsun istiyorsanız Dosya menüsündeki Gönder, belgeyi bir e-postaya ek olarak koyar.
Editörün menülerini ve kısayollarını UYAP Editör kullanımı rehberinde topladık.
Silinen UDF dosyası nasıl geri getirilir?
Sırayla Geri Dönüşüm Kutusu'na (Mac'te Çöp Sepeti), bulut klasörünün çöp kutusuna ve önceden kurulmuş bir yedeğe bakın. Hiçbirinde yoksa Microsoft'un Windows Dosya Kurtarma aracı denenebilir.
| Nereye bakılır? | Nasıl? | Ne zaman işe yarar? |
|---|---|---|
| Geri Dönüşüm Kutusu (Windows) | Kutuyu açın, dosyayı seçip sağ tıklayın, Geri Yükle'yi seçin; dosya eski klasörüne döner | Dosya Shift+Delete ile silinmediyse ve kutu boşaltılmadıysa |
| Çöp Sepeti (Mac) | Dosyayı seçip sağ tıklayın, Geri Koy'u seçin | Çöp Sepeti boşaltılmadıysa |
| OneDrive geri dönüşüm kutusu | OneDrive'ın web sitesinde gezinti bölmesinden Geri dönüşüm kutusu | Dosya OneDrive klasöründeyse. Kişisel hesapta öğeler 30 gün sonra silinir; yalnızca çevrimiçi silinen dosyalar bilgisayarın Geri Dönüşüm Kutusu'nda görünmez |
| Dosya Geçmişi (Windows) | Dosyanın bulunduğu klasöre sağ tıklayın, Önceki sürümleri geri yükle; dosyanın hâlâ durduğu tarihli sürümü seçip Geri Yükle | Dosya Geçmişi önceden harici bir sürücü ya da ağ konumuyla açıldıysa. Varsayılan olarak Belgeler, Resimler, Videolar ve Masaüstü gibi klasörler yedeklenir |
| Time Machine (Mac) | Dosyanın bulunduğu klasörü açın, Time Machine'i Spotlight ile başlatın, oklarla eski bir tarihe gidin, dosyayı seçip Geri Yükle | Time Machine yedeklemesi açıksa ve yedekleme diskine erişilebiliyorsa |
Dosya Geçmişi'nden geri yüklenen sürüm, Microsoft'a göre bilgisayardaki geçerli sürümün yerini alır ve bu geri alınamaz. Geri Yükle düğmesinin açılır seçeneğinden farklı bir konuma geri yüklemek daha güvenli.
Hiçbir yedek yoksa: Windows Dosya Kurtarma
Windows Dosya Kurtarma (winfr), Microsoft Store'dan ücretsiz kurulan bir komut satırı aracıdır ve Geri Dönüşüm Kutusu'ndan da silinmiş dosyaları arar. Microsoft'un örneklerindeki biçimle, C: sürücüsünden silinen UDF'leri E: sürücüsüne kurtarmak için komut şöyle olur: winfr C: E: /regular /n *.udf. Kaynak ve hedef sürücü farklı olmalı.
Silindikten sonra bilgisayar ne kadar kullanılırsa ihtimal o kadar düşer; Microsoft da SSD'lerde boş alanın üzerine yazılmış olabileceğini belirtiyor. Hangi ortamda neyin geri gelebildiğini silinen dosyalar geri getirilebilir mi yazısında anlattık. Programla kurtarılan bir UDF'nin bir kısmı başka verilerle ezilmiş olabilir; böyle bir dosyayı aşağıdaki bozuk dosya adımlarıyla açın.
UYAP'taki belgeyi yeniden indirmek
Dosyaya girmiş bir evrakın kopyası UYAP'ta durur. Bilgisayardaki kopyayı kurtarmaya uğraşmadan önce, taraf iseniz Vatandaş Portal'dan, avukatsanız Avukat Portal'dan dosyayı açıp evrak listesinden belgeyi yeniden indirebilirsiniz; adımlar UYAP evrak indirme rehberinde.
Bu yolun bir sınırı var. Portalda belgenin gönderildiği andaki hâli bulunur. Gönderdikten sonra bilgisayarınızda üzerinde çalıştığınız bir sürüm ya da hiç gönderilmemiş bir taslak orada yoktur; onlar için yukarıdaki yollara dönmek gerekir.
Bozuk UDF dosyası nasıl açılır?
Önce dosyayı md9 UDF görüntüleyicide deneyin. UDF bir ZIP arşivi olduğu için arşivin sonu eksik olsa bile, içindeki content.xml tamsa görüntüleyici belgeyi gösterir ve eksikliği bir uyarıyla bildirir.
UDF'nin içinde belgenin metnini ve biçimini tutan content.xml, imzalı belgelerde bir de sign.sgn bulunur. ZIP biçiminde arşivin içindekiler listesi (merkezi dizin) dosyanın en sonundadır; her dosyanın kendi başlığı ise verisinin hemen önünde durur. Yarım kalan bir indirmede önce dosyanın sonu kaybolur, bu yüzden içindekiler listesi gitmiş olsa da content.xml'in verisi tam olabilir.
| Dosyadaki durum | Görüntüleyici ne yapar? |
|---|---|
Arşivin sonu eksik, content.xml tam | Belgeyi gösterir, "Arşivin sonu eksik" uyarısı verir |
content.xml'in sağlama değeri (CRC-32) tutmuyor, XML okunabiliyor | Belgeyi gösterir; metnin eksik ya da hatalı olabileceğini yazar |
Biçim bölümü (elements) yok, metin var | Metni satır satır, biçimsiz gösterir |
| XML'de izin verilmeyen denetim karakterleri var | Bunları boşluk ya da satır sonuna çevirip gösterir |
content.xml'in kendisi yarım | Açmaz: "dosya yarım inmiş görünüyor" |
| Sıkıştırılmış veri ya da XML yapısı bozuk | Açmaz, nedenini söyler |
Bunu kendi hazırladığımız kesik dosyalarla denedik: dosyanın sonu ya da sign.sgn'nin bir kısmı kesildiğinde belge tam metniyle açıldı, kesinti content.xml'in ortasına geldiğinde açılmadı.
Görüntüleyici açamıyorsa: metnin okunabilen kısmını çıkarmak
content.xml'de belgenin bütün düz metni, biçim bilgisinden önce tek parça hâlinde gelir. Dosya content.xml'in ortasından kesilmişse kesintiye kadar olan metin yine de çıkarılabilir. Bunu Windows'la birlikte gelen tar komutu yapar; Microsoft'a göre bu araç libarchive'in bsdtar'ına dayanır ve .zip arşivlerini açar. macOS'taki tar da bsdtar'dır.
- Bozuk dosyanın bir kopyasını boş bir klasöre koyun; aslına dokunmayın.
- O klasörde Komut İstemi'ni (Mac'te Terminal) açıp
tar -xf bozuk.udfyazın. Komut hata verse de klasörde bircontent.xmloluşabilir. content.xml'i Not Defteri ya da TextEdit ile açın.<![CDATA[ile başlayan kısım belgenin metnidir; dosyanın sonunda anlamsız karakterler görebilirsiniz.
Kendi kesik dosyalarımızda macOS'teki tar, metni kesintinin olduğu satıra kadar çıkardı; aynı denemeyi Windows'ta yapmadık. Çıkan şey biçimsiz düz metindir: tablo düzeni, görseller ve e-imza gelmez, bu yüzden aslın yerine geçmez. Belgenin aslını portaldan ya da göndericiden yeniden istemek her zaman ilk yoldur. Dosya bir uyuşmazlıkta delil olabilecekse denemelere başlamadan önce bozuk dosyanın SHA-256 özetini alın; kurtarılan metnin dosyada nasıl kullanılabileceği ise avukatın ve mahkemenin değerlendireceği bir konudur.