Bilirkişi ücreti, bilirkişiye sarf ettiği emek ve zaman karşılığında ödenen ücrettir (2026 Tarifesi m.4). Kanun bu ücretin Adalet Bakanlığının her yıl güncellediği tarifeye göre belirlenmesini ister (HMK m.283; CMK m.72); tarifeyi belirleme görevi Bakanlık bünyesindeki Bilirkişilik Daire Başkanlığınındır (6754 m.6/2-ğ). 2026 tarifesi 26 Aralık 2025 tarihli, 33119 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi. Aşağıdaki rakamlar o metinden; karşılaştırma sütunu bir önceki yılın tarifesinden alındı (RG 25.12.2024, sayı 32763).
2026 bilirkişi ücretleri mahkemeye göre ne kadar?
| Dava ve işin görüldüğü yer | 2026 | 2025 |
|---|---|---|
| İcra ve iflas daireleri ile satış memurlukları | 2.200 TL | 1.600 TL |
| Sulh hukuk ve tüketici mahkemeleri | 2.200 TL | 1.600 TL |
| İcra hukuk ve icra ceza mahkemeleri | 2.200 TL | 1.600 TL |
| Asliye hukuk mahkemeleri | 3.600 TL | 2.700 TL |
| Aile, iş ve kadastro mahkemeleri | 2.800 TL | 2.100 TL |
| Asliye ticaret ile fikri ve sınai haklar mahkemeleri | 4.100 TL | 3.200 TL |
| İdare ve vergi mahkemeleri | 3.600 TL | 2.700 TL |
| Cumhuriyet başsavcılıklarında yürütülen soruşturmalar | 2.200 TL | 1.600 TL |
| Sulh ceza hâkimlikleri | 2.200 TL | 1.600 TL |
| Asliye ceza mahkemeleri | 3.600 TL | 2.700 TL |
| Ağır ceza mahkemeleri | 4.100 TL | 3.200 TL |
| Bölge adliye ve bölge idare mahkemeleri | 4.200 TL | 3.400 TL |
| Yargıtay ve Danıştay'da ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülen işler | 5.100 TL | 4.200 TL |
| Özel hukuk tüzel kişisi bilirkişiler (bütün dava ve işler) | 5.900 TL | 4.400 TL |
İlk on üç satır gerçek kişi bilirkişiler içindir (m.6), son satır bilirkişilik izni olan şirketler gibi özel hukuk tüzel kişileri için (m.7). Bir önceki yıla göre artış en düşük kalemlerde yüzde 37,5, Yargıtay ve Danıştay kaleminde yüzde 21 civarında. Ücretten vergi kesintisi yapılır; giderler ise kesintisiz ve ayrı bir sarf kararıyla ödenir (m.14).
Tarifedeki tutar neden "asgari"?
Çünkü görevlendiren merci tutarı dosyaya göre değiştirebilir. Merci resen veya talep üzerine şu ölçütlere bakarak ücreti artırabilir (m.8):
- bilirkişinin vasfı ya da o uzmanlık alanında bilirkişi bulmanın güçlüğü;
- uyuşmazlığın niteliği ve değeri;
- dosya ve eklerinin kapsamı;
- bilirkişinin görevlendirme yerine gelmesi için gereken süre;
- inceleme için geçen süre, keşif gerekiyorsa keşifte geçen süre.
İşin mahiyeti gerektiriyorsa merci ücreti indirebilir (m.9); ayrı inceleme gerektirmeyen seri dosyalarda indirim yapılır (m.10). Ücreti belirlerken incelemenin nitelik ve önemine, bilirkişinin emeğine ve zamanına bakılır (Bilirkişilik Yönetmeliği m.57/1); takdir edilen tutar bilirkişiye gönderilen görevlendirme yazısında yer alır (m.51/1-c).
Bilişim incelemesinde emeği belirleyen çoğu zaman sayfa sayısı değil veri hacmidir. Yüz binlerce satırlık bir HTS dökümü ya da yüzlerce gigabaytlık bir disk imajı, dosyanın kalınlığına bakılarak tahmin edilemez. Tarifenin artırma ölçütleri arasında dosya ve eklerinin kapsamı ile inceleme süresinin bulunması bu yüzden önemlidir.
Ulaşım, konaklama, yemek ve inceleme giderleri ücrete dahil değildir; görevlendirmenin mahiyetine uygun giderler belge karşılığında, rayiç bedel dikkate alınarak ayrıca ödenir (m.5). Merci uygun görürse bilirkişiye bu giderler için avans da verilebilir; avans daha sonra ödenecek giderden mahsup edilir (m.12).
Bilirkişi ücretini kim öder?
Hukuk davasında
Ücret iki aşamada gündeme gelir: önce avans, dava sonunda yargılama gideri.
- Taraflardan her biri, ikamesini istediği delil için mahkemenin belirlediği avansı verilen kesin süre içinde yatırır. Aynı delili iki taraf birlikte istemişse gider yarı yarıya paylaşılır (HMK m.324/1).
- Bir taraf avansı yatırmazsa diğer taraf yatırabilir; o da yatırmazsa o delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır (m.324/2). Hâkim kesin süre verirken yapılacak işlemi açıkça belirtir ve süreye uyulmamasının sonuçlarını tutanağa geçirerek ihtar eder (m.94/2).
- Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde hâkimin resen başvurduğu delilin gideri, bir haftalık süre içinde taraflardan birine veya ikisine belirtilecek oranda yüklenir. Yatırılmazsa Hazineden ödenir ve ileride ödemesi gereken taraftan alınır (m.325).
- Bilirkişiye ödenen ücret ve giderler yargılama gideridir (m.323/1-e). Kural olarak aleyhine hüküm verilen tarafa yüklenir; iki taraf kısmen haklı çıkarsa haklılık oranına göre paylaştırılır (m.326).
Asliye ticaret mahkemesinde görülen bir yazılım teslim uyuşmazlığında davacı, teslim edilen kaynak kodun şartnameye uygunluğunun incelenmesini istiyor. Tarifedeki asgari tutar 4.100 TL; mahkeme kod tabanının büyüklüğünü ve inceleme süresini gözeterek bunu artırabilir. Avansı incelemeyi isteyen davacı yatırır. Dava sonunda davacı yüzde 60 oranında haklı çıkarsa mahkeme bilirkişi ücreti dahil yargılama giderlerini bu orana göre paylaştırır (HMK m.326/2).
Dava açarken yatırılan gider avansı (HMK m.120/1) ile delil avansı ayrı kalemlerdir; kanun delil avansına ilişkin m.324'ün saklı olduğunu ayrıca yazar (m.120/3). İdari yargıda İYUK m.31 bilirkişi ve yargılama giderleri konusunda HMK hükümlerine atıf yapar.
Ceza yargılamasında
Soruşturma ve kovuşturma evrelerinde yargılamanın yürütülmesi için Devlet Hazinesinden yapılan harcamalar yargılama gideridir (CMK m.324/1). Sanık cezaya ya da güvenlik tedbirine mahkûm edilirse bütün yargılama giderleri ona yüklenir; hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında ve cezanın ertelenmesinde de kural aynıdır (m.325/1-2). Belirli bir araştırmanın sonucu sanık lehine çıkmışsa ve giderin sanığa yüklenmesi hakkaniyete aykırı olacaksa mahkeme bu gideri kısmen ya da tamamen Hazineye yükler (m.325/3). Beraat eden kişi yalnızca kendi kusurundan doğan giderleri öder (m.327/1).
Ek rapor, gecikme ve hatalı raporda ücret
| Durum | Ücret | Dayanak |
|---|---|---|
| Rapordaki eksiklik veya belirsizlik için istenen ek rapor | Ek ücret ödenmez | Tarife m.11/2 |
| Görevlendirmedeki soruların bir kısmı cevapsız kaldığı için istenen ek rapor | Ek ücret ödenmez | Tarife m.11/3 |
| Görevlendirmede sorulmamış yeni bir bilgi istenmesi | Merci talebin içeriğine göre ek ücret takdir edebilir | Tarife m.11/1 |
| Görevlendirme yazısına aykırı düzenlenen rapor | Ödeme yapılmamasına ya da indirime karar verilebilir | Tarife m.13 |
| Süresinde verilmeyen rapor | Ücret ve masraf ödenmemesine karar verilebilir | HMK m.274/2; CMK m.66/2 |
Rapora itiraz edecek taraf için pratik sonucu şu: eksik ya da belirsiz bir raporun tamamlatılması için istenen ek raporda tarife bilirkişiye ayrı bir ücret öngörmez. İtirazın süresi ve sonrasında mahkemenin seçenekleri bilirkişi raporuna itiraz süresi yazısında.
Tarafın aldığı uzman görüşü bu tarifeye girer mi?
Girmez. Tarife, adli ve idari yargıda yürütülen bilirkişilik faaliyetine ilişkin ücretleri düzenler (m.2); bilirkişi de yargı merciinin oy ve görüşüne başvurduğu kişidir (6754 m.2/1-b). Tarafın kendi seçtiği uzmandan aldığı uzman görüşü (HMK m.293) ya da bilimsel mütalaa (CMK m.67/6) bu tanıma girmez ve bedeli için kanunda bir tarife yoktur; taraf ile uzman kendi aralarında belirler. Görevli bir bilirkişi ise görev süresince uyuşmazlığın taraflarından gelen uzman görüşü işini kabul edemez (Bilirkişilik Yönetmeliği m.9/2). İki belgenin farkı uzman görüşü ile bilirkişi raporu yazısında; bilirkişinin seçimi, rapor süresi ve ret yolu ise bilirkişinin nasıl atandığı ve reddedildiği yazısında.