md9'un hiçbir e-imza sağlayıcısıyla, UYAP ya da Adalet Bakanlığı ile bağı yoktur; firma adlarını yalnızca resmî kurulum sayfalarına yönlendirmek için anıyoruz.
E-imza setinde neler var?
Kurulumda çıkan sorunların çoğu, aşağıdaki dört parçadan birinin eksik ya da birbiriyle uyumsuz olmasından gelir.
| Parça | Ne işe yarar? | Örnek |
|---|---|---|
| Akıllı kart ya da USB token | Sertifikayı ve imza anahtarını taşır | AKİS akıllı kart (Kamu SM, e-Güven), e-Token (e-Güven) |
| Kart okuyucu | Kartı bilgisayara bağlar; token'da okuyucu gövdenin içindedir | ACS ACR38T, ACR39T, Gemalto IDBRIDGE K30, ATR 19 |
| Sürücüler | İşletim sisteminin okuyucuyu ve kartı tanımasını sağlar | Okuyucu sürücüsü ve akıllı kart sürücüsü (AKİS kartlarda Akia) |
| Nitelikli elektronik sertifika | Kimliğinizi imzaya bağlar; geçerlilik süresi vardır | Bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısından (ESHS) alınır |
Nitelikli e-imza, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'nda "güvenli elektronik imza" olarak geçer: yalnızca imza sahibine bağlıdır, onun tasarrufundaki güvenli araçla oluşturulur, nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak kimliği tespit eder ve imzalı veride sonradan değişiklik yapılıp yapılmadığını gösterir (m.4). Kanun bu imzaya elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu bağlar (m.5); bir belgenin somut dosyadaki değerini ise avukat ve mahkeme değerlendirir. BTK'nın 9 Ocak 2026'da güncellenen listesinde sekiz ESHS var: E-Güven, Kamu SM (TÜBİTAK), TÜRKTRUST, E-Tuğra, Emniyet Genel Müdürlüğü Sertifikasyon Merkezi, EİMZATR, Ayyıldız İmza ve ArkSigner (ARKİMZA).
Windows'ta e-imza sürücüsü nasıl yüklenir?
Windows'ta sıra şöyledir: sağlayıcının sürücüleri, kart, PIN, ardından UYAP bileşenleri. Ayrıntılar firmadan firmaya değişir, iskelet aynıdır.
- Sürücüyü yalnızca sertifikayı aldığınız firmanın sitesinden indirin. Kamu SM'nin Sürücü Yükleme Servisi'nde işletim sistemi, sürüm ve 32/64 bit seçildikten sonra okuyucu modeli seçilir; sonuçta iki dosya çıkar: kart okuyucu sürücüsü ve akıllı kart sürücüsü (AKİS için Akia 6.5.4). e-Güven, AKİS kart için Windows 11 ve Windows 10 sürücülerini ayrı, e-Token sürücülerini ayrı listeliyor.
- Okuyucunun modelini cihazın üzerinden okuyun. Kamu SM'nin sorular sayfasına göre ACR39 okuyucu sitede "ACS 39T" adıyla geçiyor; benzer adlar yanlış paket indirmeye yol açabiliyor.
- İki paketi de kurun, istenirse bilgisayarı yeniden başlatın, sonra kartı takın. Mini okuyucularda kart parçası ok yönünde itilerek yerleştirilir.
- İlk kullanımda PIN'i belirleyin ya da kartı aktive edin. Bu adım sağlayıcıya göre değişir: Kamu SM'de PIN, e-Devlet'le girilen Online İşlemler'deki PIN Oluşturma/Kilit Çözme menüsünden; TÜRKTRUST'ta Palma yazılımıyla; E-Tuğra'da
aktivasyonkart.e-tugra.com.tradresi ve E-Tuğra Connect uygulamasıyla yapılır. - UYAP portalına e-imzayla girecekseniz Adalet e-İmza Uygulaması'nı kurun (Windows 10 ve üzeri,
.msi). Kurulumdan 10–15 saniye sonra kendiliğinden açılır ve sistem tepsisinde görünür. - Belge imzalayacaksanız UYAP Doküman Editörü'nü kurun; adımlar UYAP Editör kurulum rehberinde.
Token yönetim programlarında sertifikayı silen komutlar da bulunur. e-Güven, sertifika yönetim ekranındaki Initialize, Delete Certificate, Clear Default Certificate, Reset Default Certificate Selection ve Delete eToken Content komutlarının sertifikayı sildiğini, yeniden başvuru ve ödeme gerektirdiğini yazıyor. Bir sorunu çözmek için bunları denemeyin.
E-imza Mac kurulumu
E-imza Mac'te çalışır. Dikkat edilecek iki nokta var: sürücünün işlemciye uygun olması ve bazı işlemlerin yalnızca Windows'ta yapılabilmesi.
- Apple menüsü → Bu Mac Hakkında'dan işlemciyi öğrenin: Apple M serisi ya da Intel. e-Güven AKİS kart için ARM ve Intel'e ayrı macOS sürücüleri (6.8.2) yayımlıyor; Kamu SM, Big Sur ve Monterey ile sonrası için tek bir Akia paketi (6.5.4) veriyor.
- Okuyucu sürücüsünü kurun. Kamu SM ACS okuyucular için macOS paketi sunuyor; TÜRKTRUST ACR39, ACR40 ve USB-C girişli Circle CIR115B için Mac sürücüsü listeliyor. Mac'inizde yalnızca USB-C giriş varsa USB-C okuyucu ya da adaptör gerekir.
- Akıllı kart sürücüsünü kurun. macOS uygulamanın açılamayacağını söylerse ve dosyayı sağlayıcının sitesinden indirdiyseniz Sistem Ayarları → Gizlilik ve Güvenlik'teki Yine de Aç'ı kullanın. Ardından kartı takıp sağlayıcının kart aracını (AKİS kartlarda Akia) açın.
- Adalet e-İmza Uygulaması'nın macOS 12 ve sonrası için Intel ve M serisi paketleri ayrıdır; işlemcinize uygun olanı indirin.
- UYAP Doküman Editörü'nün 5.4.21 Mac sürümü ayrı Java istemez; Big Sur ve öncesindeki Intel Mac'ler için ayrılan 5.4.20 uyumlu bir Java gerektirir. Ayrıntılar editörün Mac kurulumu bölümünde.
TÜRKTRUST, Palma yazılımının Mac sürümü olmadığı için aktivasyon, PIN değiştirme ve blokaj kaldırmanın Mac'te yapılamadığını, aktive edilmiş kartın ise kullanılabildiğini yazıyor. E-Tuğra'nın Eylül 2026'da güncellenen PIN sayfası ise bu işler için kullanılan E-Tuğra Connect'in Windows paketinin yanında macOS paketini de gösteriyor. Kartınız yeniyse önce sağlayıcınızın güncel Mac notunu okuyun.
E-imza çalışıyor mu? Kurulumu test etmek
Testi alttan yukarı yapın: zincirin hangi halkada koptuğu, hangi çözümü deneyeceğinizi belirler.
- Okuyucu görünüyor mu? Windows'ta Aygıt Yöneticisi'nde Akıllı kart okuyucular altında, sarı ünlem olmadan görünmeli. Mac'te Bu Mac Hakkında penceresinden açılan Sistem Raporu'nda, Donanım altındaki USB listesinde okuyucunun adı olmalı.
- Kart ve sertifika okunuyor mu? Sağlayıcının kart aracını açın (AKİS kartlarda AKİS Kart İzleme Aracı). Sertifikanızın adı ve geçerlilik tarihleri görünüyorsa sürücüler tamamdır. Bu ekranda PUK, sıfırlama ya da silme komutlarına dokunmayın.
- UYAP tarafı sertifikayı görüyor mu? Sistem tepsisindeki Adalet e-İmza simgesinden Sertifikaları Göster'i açın. Sertifikanız listedeyse tarayıcıdaki UYAP girişleri kartı görebilir.
- Gerçek deneme. UYAP Vatandaş Portal'a Adalet E-İmza ile Giriş seçeneğiyle girin. PIN'i yalnızca emin olduğunuzda yazın; her hatalı deneme kilit sayacına eklenir.
E-imza PIN bloke olursa ne yapmalı?
Kilidi açmanın yolu sağlayıcıya göre değişir. Kamu SM ve TÜRKTRUST'ta PIN üç kez yanlış girilince kilitlenir. Ortak kural şu: PUK'u ya da blokaj kaldırma kodunu tahminle denemeyin. Kamu SM, AKİS Kart İzleme Aracı'nda PUK ile işlem yapılmamasını istiyor; üç hatalı PUK denemesi kartı bir daha kullanılamaz hâle getiriyor ve kart ücret karşılığında yenileniyor.
| Sağlayıcı | Resmî sayfasına göre kilit açma yolu |
|---|---|
| Kamu SM | Online İşlemler'e e-Devlet ile girin, NES İşlemleri → Bireysel İşlemler → PIN Oluşturma/Kilit Çözme. İnen uygulamaya ekrandaki doğrulama kodunu yapıştırıp yeni PIN'i belirleyin ve SMS ya da web parolasıyla onaylayın. |
| TÜRKTRUST | Blokaj kaldırma kodu, çağrı merkezinin sesli yanıt sisteminden kayıtlı cep telefonuna gönderilir; yeni PIN Palma'daki Blokaj Kaldır ile belirlenir. Firmaya göre şifre işlemleri yalnızca Palma ile yapılmalı. |
| E-Tuğra | aktivasyonkart.e-tugra.com.tr → Şifremi Unuttum → "PIN'i sıfırla / kilidi aç". SMS ya da e-postayla gelen 6 haneli kod girilir, ardından E-Tuğra Connect penceresinde 6–8 haneli yeni PIN belirlenir. |
| e-Güven | Sitedeki PUK sorgulama yalnızca e-Token için çalışıyor ve ilk bildirilen şifreyi gönderiyor. Şifreyi değiştirdiyseniz ya da başka bir kart kullanıyorsanız çağrı merkezine başvurun. |
Sık hatalar: kart okuyucu tanınmıyor, sürücü, Java, sertifika süresi
| Belirti | Olası neden | Ne denemeli? |
|---|---|---|
| Kart okuyucu tanınmıyor; Aygıt Yöneticisi'nde yok ya da ünlemli | Okuyucu sürücüsü eksik, yanlış model ya da USB bağlantısı | Okuyucuyu çoklayıcı (hub) kullanmadan başka bir USB girişine takın; modelinize uygun okuyucu sürücüsünü yeniden kurun |
| Okuyucu görünüyor, sertifika görünmüyor | Akıllı kart sürücüsü kurulmamış ya da kart yanlış takılmış | Kart sürücüsünü kurun; kartı çıkarıp ok yönünde yeniden takın |
| UYAP Editör'de "PKCS11 exception" ya da kart bulunamıyor | Editör kart kütüphanesini bulamıyor | Adalet Bakanlığı'nın notuna göre Araçlar → İmza Kütüphanesi → Dosyadan seçeceğim ile System32 içindeki akisp11.dll'yi seçin, editörü kapatıp açın (AKİS kartlar için) |
| Tarayıcıdaki UYAP e-imza girişi kartı görmüyor | Adalet e-İmza çalışmıyor ya da engelleniyor | Sistem tepsisini kontrol edip uygulamayı yeniden başlatın; güvenlik duvarının engellemediğinden ve tarayıcıda localhost'a izin verildiğinden emin olun |
.jnlp dosyası açılmıyor ya da metin olarak açılıyor | Java Web Start yok; Oracle Java 11'de Web Start'ı kaldırdı | java.com'daki Java 8'i kurun; Kamu SM çevrim içi işlemler için Java 1.8 ve üzerini istiyor |
| Güncellemeden sonra çalışmıyor, aynı yazılımın iki sürümü kurulu | Eski sürüm kalıntısı | Eski sürümü tamamen kaldırın, yeniden başlatın, sonra yenisini kurun; Adalet e-İmza'nın sorun giderme önerisi de bu |
| PIN kabul edilmiyor, "bloke" uyarısı | Art arda hatalı deneme | Yukarıdaki tablodaki kilit açma yolu; PUK'u tahminle denemeyin |
| İmzada sertifika süresi uyarısı | Sertifikanın süresi dolmuş | Sertifikayı yenileyin; Kamu SM'de yenileme bitişe 6 ay kala başlatılabiliyor |
Başka sağlayıcıların eski kartlarından kalan sürücülerin birbirini bozduğunu söyleyen resmî bir açıklama bulamadık; yine de sorunu ayırmak için kullanmadığınız sağlayıcının yazılımını kaldırıp denemek makul bir adımdır. Editör hiç açılmıyorsa sorun e-imzada değil editördedir: UDF açılmıyor rehberine bakın.
Kurulumdan sonra: UYAP'ta UDF imzalama
Kart test edildikten sonra imza, UYAP Doküman Editörü'nde Araçlar → İmza Kütüphanesi'nden kartın tanıtılması ve İmzala simgesiyle atılır. 1 Haziran 2026'dan beri editör güncel değilse belge imzalanamıyor. Adımlar, mobil imza ve imza sırasındaki hatalar UDF imzalama rehberinde. md9'un iPhone uygulaması UDF Mobil'deki imza ise görsel imzadır, e-imza değildir.