IP adresi kontrol: özel mi, CGNAT mı, genel mi?
IP adresi kontrol aracı, bir IPv4 ya da IPv6 adresinin hangi IANA bloğuna girdiğini (özel ağ, CGNAT, loopback, dokümantasyon, çok noktaya yayın ya da genel internet adresi) gösteren ve bunun adli bilişimde ne anlama geldiğini açıklayan araçtır. WHOIS ya da konum sorgusu yapmaz; adres ve kayıt metni cihazınızdan çıkmaz.
Metindeki IPv4 ve IPv6 adresleri, varsa portlarıyla birlikte ayıklanır; aynı adresin geçişleri tek satırda toplanır. Metin dosyasını (.log, .csv, uzantısız syslog, UTF-16 Windows dışa aktarımları) bu kutuya sürükleyebilir ya da seçebilirsiniz; en fazla 50 MB.
Araç yükleniyor… Bu yazı kaybolmadıysa tarayıcınız aracı çalıştıramıyor olabilir; güncel bir tarayıcıyla deneyin ya da adresi aşağıdaki tablodaki aralıklarla elle karşılaştırın.
Adresler ve seçtiğiniz dosya yalnızca bu cihazda, tarayıcınızda işlenir. Sayfa WHOIS, DNS ya da konum sorgusu yapmaz; girdiğiniz metin hiçbir sunucuya gönderilmez ve saklanmaz.
Nasıl kullanılır?
- Bir adresi kontrol etmek için kayıtta gördüğünüz yazımı üstteki kutuya yapıştırın; port, bölge kimliği (zone id) ve ön ek ayrı alanlarda gösterilir.
100.0.0.0/8gibi bir aralık yazarsanız araç, aralığın içindeki başka türden blokları da not düşer. - Bir kayıttaki bütün adresler için metni alttaki kutuya yapıştırın ya da dosyayı sürükleyin. Araç IPv4-eşlenmiş (
::ffff:198.51.100.7) yazımları, köşeli parantezli portları ve BIND'ın192.0.2.1#53biçimini de tanır. - Özet tablosu her kategoride kaç farklı adres ve kaç geçiş bulunduğunu verir; listedeki adrese tıklayınca ayrıntısı üstte açılır.
- "CSV kopyala" ya da "CSV indir" ile tabloyu alın. Türkçe Excel için noktalı virgül ayırıcıyı seçin.
Sonuçtaki alanlar
- Normal yazım
- IPv6 adresleri RFC 5952 biçimine getirilir (küçük harf, baştaki sıfırlar atılmış, en uzun sıfır dizisi
::); farklı kayıtlarda farklı yazılan aynı adres böylece eşleşir. - Küresel erişilebilir
- IANA kaydındaki "Globally Reachable" sütunu. "Hayır" ise adres internette yönlendirilmez: kayıt bir yerel ağın ya da operatör ağının içinden alınmıştır, ya da adres gerçek bir bağlantıya ait değildir.
- Gömülü IPv4
- IPv4-eşlenmiş, NAT64, 6to4, ISATAP ve Teredo adreslerinin içindeki IPv4 adresi; Teredo'da ayrıca istemcinin NAT dışındaki adresi ve UDP portu çözülür.
Hangi adres türü ne anlatır?
Adresin türü, kayıttan aboneye giden yolun nereden geçeceğini belirler:
| Tür | Aralık | Adli bilişim açısından |
|---|---|---|
| Genel (internet) | Aşağıdakilerin dışında kalan IPv4; IPv6'da 2000::/3 içindeki özel amaçlı olmayan adresler | Adresi o anda kimin kullandığını yalnızca operatör ya da adresi yöneten kurum kendi kayıtlarından söyleyebilir. WHOIS aboneyi değil, bloğun tahsis edildiği kurumu gösterir. |
| Özel ağ (RFC 1918) | 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12, 192.168.0.0/16 | Ev ya da ofis ağının içi. Aynı adres sayısız ağda kullanılır; hangi cihaza ait olduğunu ancak o ağın modem DHCP kayıtları ya da cihaz incelemesi gösterir. |
| CGNAT (RFC 6598) | 100.64.0.0/10 | Operatörün iç adresi. Dışarıda görünen genel adresi çok sayıda abone aynı anda paylaşır. |
| Loopback | 127.0.0.0/8, ::1 | Cihazın kendisi. Web sunucusu kaydında görülüyorsa uygulama çoğunlukla bir ters vekil sunucunun (reverse proxy) arkasındadır; gerçek istemci o sunucunun kaydındadır. |
| Bağlantı-yerel | 169.254.0.0/16, fe80::/10 | Yalnızca aynı yerel bağlantıda geçerlidir. 169.254.169.254 birçok bulut sağlayıcısında meta veri servisinin adresidir. |
| Dokümantasyon | 192.0.2.0/24, 198.51.100.0/24, 203.0.113.0/24, 2001:db8::/32, 3fff::/20 | Örnekler için ayrılmıştır. Delil olarak sunulan bir kayıtta görünüyorsa kayıt örnek veri, maskelenmiş ya da elle düzenlenmiş olabilir. |
| Yerel tekil IPv6 (ULA) | fc00::/7, pratikte fd ile başlar | IPv6'daki özel ağ karşılığı; internette yönlendirilmez. |
| Çok noktaya yayın | 224.0.0.0/4, ff00::/8 | Bir alıcı grubudur, kaynak adres olamaz; kişiye atfedilemez. |
Tablo özettir. Araç IANA'nın özel amaçlı adres kayıtlarının 9 Ekim 2025 tarihli sürümünü, çok noktaya yayın ve IPv6 adres alanı kayıtlarıyla birlikte kullanır; listeyi 27 Eylül 2026'da kayıtlarla yeniden karşılaştırdık.
CGNAT adresi görünce ne yapmalı?
Önce adresin nerede görüldüğüne bakın. 100.64.0.0/10 internetten görünmez: bir web sitesinin sunucu kaydında normalde bu adres olmaz, orada operatörün NAT cihazının genel adresi yazar. 100.64'lü bir adres abonenin kendi cihazında (telefonun ağ ayarları, modem arayüzü) ya da operatörün iç kayıtlarında görünür ve o hattın CGNAT arkasında olduğunu gösterir.
Sunucu tarafındaki genel IPv4 adresi ise aboneye tek başına götürmez: aynı genel adresi aynı anda çok sayıda abone kullanır, operatör onları kaynak port numarasıyla ayırır. Eşleştirme için genel adres, kaynak port, saniye hassasiyetinde zaman ve saat dilimi birlikte gerekir; kayıttaki saati zaman damgası dönüştürücüyle UTC'ye çevirebilirsiniz. Konunun ayrıntısı CGNAT nedir yazısında; IP, port ve zaman eşleştirmesini dosya üzerinde nasıl incelediğimizi IP ve CGNAT analizi sayfasında anlattık.
Tailscale gibi bazı VPN ağları da cihazlara 100.64.0.0/10 aralığından adres verir. Adresin operatör CGNAT'ına ait olduğunu söylemeden önce kaydın hangi cihazdan ve hangi arayüzden alındığını doğrulayın.
IPv6 arayüz kimliği: EUI-64 ve rastgele kimlik
IPv6 adresinin ilk 64 biti çoğunlukla operatörün aboneye verdiği ön ektir (prefix), son 64 biti cihazın arayüz kimliğidir. Arayüz kimliğinin ortasında ff:fe varsa adres EUI-64 yöntemiyle ağ kartının MAC adresinden türetilmiştir ve araç MAC'i geri hesaplar: fe80::21a:2bff:fe3c:4d5e adresinden 00:1a:2b:3c:4d:5e çıkar. Böyle bir cihaz hangi ağa bağlanırsa bağlansın aynı son 64 biti taşır; bu, farklı ağlardaki oturumları aynı cihaza bağlamaya yardımcı olabilir.
Güncel işletim sistemlerinin çoğu genel adreslerde bunun yerine rastgele kimlik kullanır. Gizlilik uzantısıyla (RFC 8981) üretilen geçici adresler varsayılan ayarlarda günde bir yenilenir; RFC 7217'deki kararlı kimlik ise aynı ağda sabit kalır ama MAC adresini açığa vermez. Bu durumda son 64 bit cihaz hakkında bir şey söylemez, eşleştirmede belirleyici olan ön ek ve zamandır.
Sınırlılıklar
- Araç adresin sahibini, konumunu ya da operatörünü göstermez.
- "Genel adres" sonucu adresin bir kişiye ait olduğunu göstermez. Adres bir CGNAT havuzuna, VPN hizmetine, Tor çıkış düğümüne ya da kurumsal vekil sunucuya (proxy) ait olabilir.
- Sınıflandırma IANA kayıtlarına göre yapılır. Kayıt dışı kullanımlar da vardır: bazı proxy istemcileri
198.18.0.0/15aralığını "sahte IP" olarak kullanır. 64:ff9b:1::/48yerel NAT64 ön ekinde araç gömülü IPv4'ü /96 varsayımıyla okur.- Metinden ayıklama kalıplara dayanır.
1.2.3.4biçimindeki bir sürüm numarası adres sanılabilir, bir sözcüğe yapışık IPv6 atlanabilir.ifconfigçıktısındaki255.255.255.0gibi alt ağ maskeleri240.0.0.0/4bloğuna düşer; araç bunları ayrı grupta gösterir. Sayıları rapora almadan önce ilk satır numarasıyla kaynağa dönüp bakın. - Dosya en fazla 50 MB olabilir. Toplu kontrol 100.000 farklı adreste durur ve durduğu satırı yazar. Sıkıştırılmış (
.gz,.zip) ve ikili dosyalar (.pcap,.evtx) okunmaz; araç bunları tanır ve metne nasıl çevrileceğini söyler. - Baştaki sıfırlı IPv4 (
010.8.8.8) ondalık okunur; bunu sekizlik sayıp8.8.8.8diye okuyan yazılımlar olduğu için araç uyarı verir. - Araç kaydın gerçekliğini ya da bütünlüğünü sınamaz, yalnızca içindeki adresleri sınıflandırır. Kayıtların ne ölçüde güvenilir olduğunu log kayıtlarının güvenilirliği yazısında tartıştık.
Bir adresin bir kişiye atfedilip atfedilemeyeceği hesap giriş kayıtları ve cihaz incelemesi gibi başka verilerle birlikte değerlendirilir; birden çok kaynağın kayıtlarını log analizi kapsamında birleştiriyoruz. Hukuki değerlendirme avukata ve mahkemeye aittir.
Girdiğiniz adresler nereye gider?
Hiçbir yere. Sınıflandırma, sayfayla gelen blok listesiyle tarayıcınızda yapılır; WHOIS, DNS ya da konum sorgusu gönderilmez. Seçtiğiniz dosya tarayıcıda okunur, ne dosya ne adresler sunucuya gider, çerezde ya da tarayıcı deposunda da tutulmaz. CSV dosyası cihazınızda oluşturulur. Sayfa açıldıktan sonra internet bağlantısını kesseniz de araç çalışır.
Sık sorulan sorular
100.64 ile başlayan IP adresi nedir?
100.64.0.0 ile 100.127.255.255 arasındaki adresler, RFC 6598 ile operatör düzeyinde NAT (CGNAT) için ayrılmış paylaşımlı adres alanıdır. Operatör bu adresi abonenin hattına verir, internete çıkarken genel bir IPv4 adresine çevirir. Bu yüzden 100.64'lü bir adres internetten görünmez; abonenin cihazında ya da operatörün iç kayıtlarında görülür. Tailscale gibi bazı VPN ağları da aynı aralığı kullanır.
Bir IP adresinin özel mi genel mi olduğu nasıl anlaşılır?
IPv4'te 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 (172.16.0.0–172.31.255.255) ve 192.168.0.0/16 özel ağ adresidir (RFC 1918). IPv6'daki karşılığı fc00::/7, pratikte fd ile başlayan adreslerdir. Loopback, bağlantı-yerel, CGNAT ve dokümantasyon blokları da internette yönlendirilmez. Bu blokların hiçbirine girmeyen adres genel adrestir. Araç bu kontrolü IANA'nın özel amaçlı adres kayıtlarına göre yapar.
IP adresi kişiyi gösterir mi?
Doğrudan göstermez. Genel bir IP adresi en fazla, belirli bir anda o adresin verildiği abonelik hattını ya da kurumu gösterir. Hattı kullanan kişi ayrı bir sorudur: ev ve iş yeri ağları, ortak Wi-Fi, VPN, vekil sunucu ve CGNAT bu bağı zayıflatır. Aboneye ulaşmak için bile operatör kaydı gerekir. IP'den kişiye giden yolun sınırlarını IP adresi delil mi yazısında anlattık.
CGNAT arkasındaki aboneyi belirlemek için hangi bilgiler gerekir?
Karşı tarafın gördüğü genel IPv4 adresi, kaynak port numarası, saniye hassasiyetinde zaman ve bu zamanın saat dilimi. Operatör NAT kayıtlarında bu dördünü birlikte arar; hedef adres ve port da biliniyorsa eşleşme daralır. Port eksikse ya da saat yalnızca dakika düzeyindeyse cevap birden çok abone içerebilir. RFC 6302, internete açık sunuculara kaynak portu ve UTC zamanı kaydetmelerini bu nedenle önerir.
IPv6 adresinden cihazın MAC adresi bulunabilir mi?
Yalnızca adres EUI-64 yöntemiyle oluşturulmuşsa. Bu durumda son 64 bitin ortasında ff:fe bulunur ve MAC adresi, yedinci bit ters çevrilerek geri hesaplanır; araç bunu kendiliğinden yapar. Güncel işletim sistemlerinin çoğu genel adreslerde rastgele arayüz kimliği (RFC 8981, RFC 7217) kullanır, o zaman adresten MAC çıkmaz. MAC adresi yazılımla değiştirilebildiği için tek başına cihaz kimliği de sayılmamalıdır.
Bu araç IP adresinin konumunu ya da sahibini gösterir mi?
Hayır. Araç bilerek hiçbir WHOIS, DNS ya da coğrafi konum sorgusu yapmaz; adresin yalnızca hangi IANA bloğuna girdiğini ve bunun ne anlama geldiğini söyler. WHOIS kaydı bloğun tahsis edildiği kurumu gösterir, aboneyi göstermez. Coğrafi IP veri tabanları tahmindir ve şehir düzeyinde bile yanılabilir. Aboneyi yalnızca operatör, yasal süreçle istenen kendi kayıtlarından belirleyebilir.